Ag Obair leis an bPobal chun an Ghaeilge a chur chun
cinn |
| Simple Lessons in Irish kkkkkkkkkkkkkNótaí Ranga - Ráth Chairn - Oíche Dé Máirt |
| |
| |
Caith has many meanings. Chaith Seánín cloch agus bhris sé an fhuinneog. Chaith mé cóta nua ar maidin. Chaith mé go leor airgead i Supervalue. Tá an carr an-sean. Tá sé caite (worn out). Chaith (spent) Pádraic bliain san Astráil. Instruction - Caith amach, throw out. Caith isteach, throw in. Caith san aer, to give up. |
17 Feabhra
Is maith liom an earrach (spring). Amárach Dé Satharn. Beidh mé ag obair sa ngairdén amarach. An bhfuil gairdín agat? An maith leat obair sa ngairdín? Céard a dhéanfaidh (what will u do) don deireadh seachtaine (w end)? |
13 Feabhra Cuir - to put
Chuir Seán an t-airgead sa till agus chuir sé bainne sa tae. Cuireann sé go leor siúcra sa tae, 3 spúnóg. Ní chuireann mise aon siúcra sa tae. An gcuireann tusa siúcra sa tae?
|
15 Feabhra
Éist leis an múinteoir. Tá mé ag eisteacht leis. An bhfuil tú ag eisteacht liom. D'éist mé leis an raidio. Éist liom, said crossly means 'Leave me alone.' |
16 Feabhra
Bhí mé ag díol mo charr. Dhíol mé an seancharr. Cheannaigh fear as An Uaimh é. Tá an seancharr díolta anois. Ceannóidh mé carr nua amárach. |
Text 1 Feabhra
Inniu Lá na Féile Bríde, St Brigid's Day. |
2 Feabhra - to Prefer.
Bhí sioc trom ann ar maidin. Is maith liom an sioc. B'fhearr (prefer) liom an sioc ná an bháisteach. An fearr leatsa an sioc? Is fearr / Ní fearr / B'fhearr liom.
|
10 Feabhra
Tá an deireadh seachtaine (w.end) ag teacht. An bhfuil tú ag dul amach? An bhfuil tú ag dul ar saoire beag (break) Tá Lá Valentine ag teacht. Tá súil agam ( I hope) go bhfaighfidh (future of 'to get' - pronounced 'wee') tú cárta. |
Text 22 Eanáir
words for a wet day: Tá sé ag cur baistí. Tá sé an-fhliuch. Tá sé ag doirteadh (spilling). Nach ufasach an lá é. Abair leis na paistí- ná bígí ag siúl sna locháin (puddles). Cuir ort do wellies. Cuir ort do chóta báistí. |
Text 30 Eanáir
Getting up: Éirígi. Tá sé an 8 a chlog. Tá an bricfeasta ar an mbord. Sú oráiste. Bainne. Léite (Porridge). Cá bhfuil do mhála? Seo do lón. Isteach sa gcarr / mbus. Slán. Bíodh lá deas agat. |
Text 31 Eanáir.
Tar. Tar abhaile ag a 3 a chlog. An bhfuil cead (permission) ag Máire teacht abhaile liom. Tá. Tiocfaidh mise (I will come) abhaile ag a cúig. Tar is irregular. Tiocfaidh is the future.Pronounce in ráth Chairn- Tiucka
|
|
26 Eanáir 2012 |
We need to do a blitz on verbs. You will make up your own examples and text to me.
All of these verbs are 1 syllable verbs - the most common kind.
| |
instruction |
......en |
ag = ing |
'a' future |
..nn = gach lá |
would = 'uch' |
| Bris |
Bris an fhuinneog. |
Tá an fhuinneog briste. |
Tá Seánín ag briseadh na buidéil. |
Brisfidh sé an carr. |
Briseann Seánín rudaí gach lá. |
Bhrisfeadh sé iarann. (iron) |
| |
|
|
|
|
|
|
| Glan |
Glan do charr. |
Tá mo charr glanta. |
Tá Seánín ag glannadh a charr. |
Glanfaidh sé a charr Dé Sathairn. |
Glanann sé a charr gach Sathairn. |
Ghlanfadh sé do charr freisin. |
| |
|
|
|
|
|
|
| Dún |
Dún do chlab! |
Tá mo chlab dúnta. |
Tá Seánín ag dúnadh an doras. |
Dúnfaidh mé doras theach na gcearc. |
Dúnann mise an doras gach oíche. |
Dhúnfadh Máire an doras duit. |
| |
|
|
|
|
|
|
| Ól |
Ól do bhainne a Sheánín |
Tá mé ag ól mo bhainne. |
Tá Seánín ag ól a bhainne. |
Ólfaidh sé bainne arís anocht. |
Ólann Seánín bainne gach maidin. |
D'ólfadh sé 3 phionta bainne gach lá. |
| |
|
|
|
|
|
|
| Líon |
|
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| Fág |
|
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| Éist |
|
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| Caill |
|
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| Cuir |
|
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| Léigh |
|
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| Díol |
|
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| caith |
|
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| Fan |
|
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| Nigh |
|
|
|
|
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
| Scríobh |
|
|
|
|
|
|
|
Mí na Nollag 2011 |
| Usb Ceachtanna A2 Buntus 2 stream classes after x mas |
| |
June 2011 |
Seo a leanas atá ar bhúr MP3 / IPod anois -
Text messaging will resume before 25 June |
A1
Topaic 1: Ag bualadh le daoine
Topaic 2: Cúlra agus áit chónaithe
Topaic 3: An teaghlach
Topaic 4: An teach agus lóistín
Topaic 5: Caitheamh aimsire
Topaic 6: An saol laethúil
Topaic 7: Buanna agus scileanna
Topaic 8: Cúrsaí oibre
Topaic 9: Bia agus deoch
Topaic 10: Tinneas agus gortuithe
Topaic 11: Éadaí agus siopadóireacht
Topaic 12: Laethanta saoire agus taisteal
Topaic 13: Orduithe
Topaic 14: Ag déanamh socruithe
A2
Topaic 1: Ócáidí sóisialta
Topaic 2: An teaghlach
Topaic 3: Caitheamh aimsire
Topaic 4: Taisteal laethúil
Topaic 5: Cúrsaí oibre
Topaic 6: Ag labhairt faoin deireadh seachtaine
Topaic 7: Bia agus deoch
Topaic 8: Sláinte agus tinneas
Topaic 9: Ag déanamh cur síos ar dhaoine
Topaic 10: Éadaí agus siopadóireacht
Topaic 11: Ag pleanáil laethanta saoire
Topaic 12: Treoracha, suíomh agus gluaiseacht
Topaic 13: Garanna agus cead
Topaic 14: Ag déanamh socruithe
|
Cogar 1
- Intro
- Hello
- Introductions and Names
- Counting
- Where are you from?
- Where you live
- Places
- Where were you born?
- An Baile / Your home and family
- Counting people
- Introducing strange
Cogar 2
- Pastimes
- Days of the week and pastimes
- (5) Bia agus Deoch
- Bia
- Memory game – food
- What will you have? The Pub
- Working
- Work and Jobs
|
Cogar 3
- Siopaí
- Ag ceannach
- Choosing and asking how much?
- How much? Supermarket
- Weather / An Aimsir
- Sneachta
- Health and Sickness
- Doctor or Dentist
- Ceol
- Ceol
- Ceol / Praising
- Irish Songs
- Songs
- Fiddle
Cogar 4
- Holidays and seasons
- The seasons
- Special days
- Outdoors and Nature
- Orienteering
- Newspapers – Pollution story
- Travelling
- Directions
- Bus driver – directions
- Train and Bus times
|
|
2 Feabhra 2011 |


leag = set
Líon = fill
Fliuch = wet the tea
Dhoirt = pour |
Nótaí ón rang
Foghlaim gach rud atá anseo. Spoken sentences are in Italic.
Máire, leag an boird agus cuir síos an chiteal. …. ag leagan…. Leagfaidh mé an …
Chuir sí amach spúnóga, plátaí, cupáin, siúcra agus bainne.
Líon Máire an chiteal le uisce agus chuir sí síos é. Tá sí ag líonadh ….
An fearr leat tae nó caife?
B'fhearr liom tae le do thoil.
Braon bainne le do thoil. Ní maith liom siúcra.
Fliuch an tae mar sin. Tá sí ag fliuchadh an tae …..
Dhoirt Máire an t-uisce fiúchta isteach sa tae phota. Tá sí ag doirteadh …..
Fhliuch sí an tae.
Tar éis cúpla nóiméad bhí an tae tarraingthe. (drawn)
‘’Marbh le tae, marbh gan é’ - seanfhocal / old saying. |
 
|
Cuir síos an pan, maith fear. = put down .......
Céard tá uait?
Ba bhreá liom cúpla slisín, ispín agus ubh le do thoil.
An bhfuil tú ag iarraidh ubh bruite nó friochta. .......... boiled or fried
Ubh bruite le do thoil.
Bog nó crua? ........hard of soft....
Bog le do thoil.
An bhfuil im blúire ime agus gráinne salann uait? blúire =little bit / gráinne = grain
Tá le do thoil.
Bhris Seán blaosc na huibhe. Chuir sé blúire ime agus gráinne salann air. blaosc = shell
D'ith sé cáca baile leis. Bhí sé go h-álainn. ...... cáca baile = homemade brown bread |

|
An maith leat léite? .... porridge ...
Is breá liom léite. Bíonn sé agam gach maidin.
An dtógann tú siúcra leis?
Ní thógann, Mil agus bainne is fearr liom.
An maith leat bainne gabhair? Tá sé ar díol in Áth Buí. .... goats milk ..
B’fhéidir, níl mé cinnte. B'fhearr liom bainne bó. |
 |
Ar mhaith leat fuisce té?
Ba bhreá liom ceann le do thoil.
Chuir Seán síon an chiteal. Tar éis cúpla nóiméad bhí an chiteal fiuchta.
Dhoirt sé an t-uisce isteach sa ghloine. ....... pour...
Leáigh sé spúnóg siúcra san uisce. ......... he melted ...
Dhoirt sé an fhuisce isteach sa ghloine.
Chaith sé isteach cúpla clove.
'go h-álainn'
Toast / Sláinte - learn by heart
Sláinte is fad saoil agat (health + long life)
Bean / Fear do do mhian agat. (your choice of husband/wife)
Talamh gan cíos agat. (land without rent)
Ón mbliain seo amach. (from this year out)
Gob fliuch agus bás in Éirinn. (may you never be thirsty and may you die in Ireland) |
|
17 Nollaig 2010 |
BUALADH BOS - Gingle Bells
Curfá
Bualadh bos, bualadh bos, Clap hands
Buailimís go léir, Let us clap
Tá Daidí na Nollag ag teacht anocht,
Anuas an similéar.
Ó, bualadh bos, bualadh bos,
Buailfimís go léir,
Tá Daidí na Nollag ag teacht anocht
Anuas an similéar. |
Tá'n Nollaig buailte linn, upon us
Tá áthas ins an aer,
Tá sneachta ar an dtalamh,
Tá réaltaí ins an spéir. stars
Táimid ag dul a chodladh
'Is tá ár stocaí réidh.
Tá Daidí na Nollag ag teacht anocht
Anuas an similéar.
Curfá arís |
|
14 Nollaig 2010
Abairtí na Nollag |

Nollaig Mhaith Agaibh |
Páistí agus Daidí na Nollag
Gabh í leith anseo = Tar anseo
Cén t-ainm atá ort?
Cé leis thú?
An cailín/ buachaill maith tú?
Nach bhfuil tú iontach!
Céard a mhaith leat ó Dhaidí na Nollag?
Téigh a chodladh go luath
Caithfidh tú dul a chodladh go luath Caith +a
Maith an chailín!
Maith an buachaill! |
M: Cén aois tusa a Phádraig?
P: Tá mé sé bliana.
M: An bhfuil Daidí na Nollag ag teacht?
P: Tá
M: Ar chuir tú litir chuige? Cuir means ‘to put’ but here it means ‘ to send’
P: Chuir
M: Agus céard a d’iarr tú air? Ask of him
P: D’iarr mé cluichí agus liathróid agus Nintendo agus gunnaí agus saighdiúirí agus scuab agus péint agus lorraí mór agus ………
M: Go sábhála Dia sinn, an bhfaighidh tú gach rud? ‘God save us!’
P: Gheobhaidh (gheobhfá – ‘will get' Conamara prounced youffha)
M: Agus cén chaoi a dtagann Daidí na Nollag?
P: Tagann sé tríd an aer. Agus tá fianna aige agus sleigh. Tá sé in ann eitilt. Deer able to fly
M: Agus cá bhfuil a theach?
P: Sa bPol Thuaidh
M: Agus cá bhfuil sé sin?
P: Níl fhios agam.
M: Agus cén bealach isteach sa teach atá aige? Way in
P: Anuas an simléar.
M: An bhfuil an simléar glan?
P: Tá
M: Tá súil agam go bhfuil. |

Why is Nollaig and Nollag spelt differently?
An Nollaig v Daidí na Nollag ( of Christmas = Nollag. Christmas = Nollaig)
Oíche Nollag: An Choinneal sa bhfuinneog / The Candle in the window.

De réir traidisiúin, lastar coinneal sa bhfuinneog oíche Nollag. lastar = is lit
Lasann an duine is óige sa teach í.
Deireann gach duine paidir le chéile.
Fadó, ní raibh aon chrann Nollag in Éirinn.
Chuir na daoine coinneal dhearg sa bhfuinneog ar fead 12 lá.
Thug na daoine géaga cuilinn isteach sa teach. Branches holly

Ag Siopadóireacht
Téim go dtí Áth Buí, an Uaimh agus Baile Átha Cliath ag siopadóireacht.
Is maith liom siopadóireacht na Nollag.
Is maith liom bronntanasí a cheannach do mo chlann go léir. Presents
Ceannóidh mé rothar do m’fhear chéile. I will buy / OE
Ceannóidh mé cóta do mo mháthair.
Ceannóidh mé tobac do m’athair.
Beidh go leor bronntanasí ag Daidí na Nollag do na páistí.

Maisiúcháin / Decorations
Tá Crann Nollag againn sa seomra suite.
Chuir na gasúir maisiúcháin ar an gcrann. Decorations
Tá soilse deasa ar an gcrann. Lights plural of solas
Tá coinneal dhearg againn sa bhfuinneog. Red candle
Tá mainséar beag againn. Manger
Tá Muire, Iósaf, na caora, na h-aoirí, an t–asal agus an Leanbh Íosa sa Mhainséar. The shepherds
Beidh na Ríthe ann tar éis na Nollag. Kings
Iomann Lá Nollag / Christmas Hymn Oíche Chiúin / Silent Night
Oíche chiúin, oíche Mhic Dé.
Cách ‘na suan, dís araon,
Dís is dílse, ‘faire le spéis,
naíon beag gnaoi gheal ceananntais caomh,
Críost ‘na chodladh go séimh,
Críost ‘na chodladh go séimh.
Oíche Chiúin, Oíche Mhic Dé,
aoirí ar dtús chuala ‘n scéal;
Alleluia aingeal ag glaoch,
cantain suairc i ngar is i gcéin,
Críost ár Slánaitheoir féin,
Críost ár Slánaitheoir féin. |

|
Silent night, night of God's son.
Soundly in slumber, the pair together,
The pair and love, watching with affection,
The small bright beautiful child Darling one
Christ, calmly asleep,
Christ, calmly asleep.
Silent night, night of God's son.
Shepherds first heard the tale,
The angels crying out Alleluia.
Lovely chanting near and far.
Christ, the saviour himself,
Christ, the saviour himself. |
An Leanbh Íosa, An Chéad Oíche Nollag / Baby Jesus, The first Christmas
Rugadh Íosa an Chéad Oíche Nollag. Bhí Muire agus Iósaf i mBeithil. Ní raibh aon áit le dul acu an oíche sin. Bhí sneachta ar an talamh. Chuaigh siad go dtí stábla ar thaobh an chnoic. Bhí asal agus bó sa stábla. Rugadh Íosa sa stábla, agus chuir Muire ina luí sa mhainséar é.
Bhí na haoirí ar an gcnoc. Bhí siad ag tabhairt aire do na caoirigh. Chuala siad ceol na n-aingeal. Tháinig siad go dtí an stábla. Chonaic siad Íosa sa mhainséar. Chonaic na Trí Rí réalt sa spéir sa Domhain Thoir. Lean siad an réalt go dtí an stábla i mBeithil. Chonaic siad Íosa ina luí sa mhainséar. Thug siad bronntanais dó. Chan na haingil, 'Glóir do Dhia'.
Born / side of the hill / lying down / shepherds / minding / angles / in the eastern world = east / they followed / The Angles sang
Deoch na Nollag Scailtín Fíona Christmas Drink Mulled Wine
Buidéal fíon dearg
60g/2oz siúcra donn brown
1 cipín cinnamon small stick / also means ‘match’ – cipíní = matches
nutmeg
1 oráiste, slisíní
10 clóbh
Cuir an fíon i bpota leis an oráiste, siúcra, bay agus spíosraí. spices
Cuir ar an teas é. Leáigh an siúcra. Heat melt ( black verb)
Blas é! An bhfuil tú sásta leis? Taste (black)
Bí ag ól.

Dinnéar na Nollag Christmas Dinner
Bíonn turcaí rósta againn lá Nollag. Bíonn gé ag go leor daoine freisin. goose
Féasta mór na bliana í An Nollaig.
Dinnéar na Nollag / Rósta an Turcaí
Meá an turcaí. 15 nóiméad don phunt Weigh (black)
Agus 15 nóiméad breise ag deireadh. Extra at the end
Cuimil neart ime ar an turcaí agus clúdaigh go bog le stáin-pháipéar. Rub red verb
Róstadh é ag 180C/350F/Gás 4 ar feadh thart ar 3-3.5 uair. for (time)
Búiste don turcaí Stuffing
Comhábhair ingredients
1kg/2 phunt feoil ispíní sausage meat
4-6 spúnóg bhoird bruscar aráin - bread crumbs
1 oinniún mór ghearrtha cut up
1-2 ubh buailte Beaten
2-3 cois soiléire celery
2 spúnóg bhoird ime leáite melted butter
piobar agus salann
Le
Fátaí Rósta roast potatoes
Bachlóga sprouts
Cabáiste Dearg

Lá Fhéile Stiofán agus na Dreoilíní - St. Stevenses' Day and the Wren Boys
Ar Lá Fhéile Stiofán bíonn na Dreoilíní ag dul ó theach go teach. From house to house
Bíonn bia agus deoch sna tithe dóibh.
Bíonn siad ag casadh ceoil, amhráin agus ag damhsa. Playing music (prounced casa )
Bíonn siad gléasta i sean éadaí agus hataí tuí. Buaileann siad ar an doras. Téann an dreoilín isteach. Dressed straw hats

|
Dreoilín Dreoilín Rí an n-Éan
Is mór a mhuirín ach is beag é féin
Éirigh suas a bhean an tí
Chaith an donacht as do chroí
Is tabhair cúpla pingin don dreoilín |
The wren the wren the king of all birds
St. Stevens’ day she was caught in the furze
Up with the kettle and down with the pan
And give us a penny to bury the wren
Wren is pronounced - 'ran’ |
Scéal an Dreoilín
Dreoilín Dreoilín Rí na n-Éan The Wren The Wren The King of All birds
Is é an dreoilín an t-éan is lú atá ann ach fós tugtar `Rí na nÉan' air.
The dreoilín is the smallest bird
De réir an bhéaloidis, bhí argóint ar siúl idir na h-éanacha fadó.
According to tradition, there was an argument .
Cé acu Rí ar na h-éanacha ar fad.
Which of them ….
Dúirt siad go mbeadh comórtas ann.
We will have a competition ..
An t-éan is airde atá in ann eitilt – Sin Rí na nÉan.
Flies the highest
Cheapfá nach mbeadh mórán seans ag an dreoilín.
You would think …… not much chance
Sular thosaigh an comórtas chuaigh an Dreoilín i bhfolach faoi sciathán an iolair.
Before the competition ……. He hid ….under the wing …. Eagle
De réir a chéile, bhí na h-éanacha ag éirí tuirseach.
Bit by bit …… getting (multi meaning verb)
Tháinig siad anuas go talamh.
… back down to the ground
Ach bhí an t-iolar fós san aer.
…still in the sky.
Chreid an t-iolar go raibh an bua aige.
He believed …. victory / won
Tháinig sé anuas.
He came down
Ach, ar an bpointe, léim an dreoilín as an áit ina raibh sé i bhfolach.
all of a sudden jumped out of the place hiding
Bhéic sé amach, `Is mise rí na n-éan'. Is mise rí na n-éan'.
He shouted out (black verb)
Agus sin mar a fuair an dreoilín an t-ainm -Rí na nÉan.
And that’s how …..
The wren, the wren, the king of all birds,
On St. Stephen's Day was caught in the furze,
Although he is little, his family is great,
I pray you, good landlady, give us a treat.
My box would speak, if it had but a tongue,
And two or three shillings, would do it not wrong,
Sing holly, sing ivy--sing ivy, sing holly,
A drop just to drink, it would drown melancholy.
And if you draw it of the best,
I hope in heaven your soul will rest;
But if you draw it of the small,
It won't agree with these wren boys at all.
The Wran - The Wran - the king of all birds
On Saint Stephen's Day was caught in the furze
Although he is little his family is great
Come out your honour and give us a trate
Droleen - Droleen - where is your nest?
'Tis in the tree that I love best
'Tis in the holly and ivy tree
Where all the birds come singing to me
As I was going up the Slippery Dock
I saw an old wren he was up on a rock
I up with me stick and I hit him a lick
And I knocked him into a brandy shop
I have a little box under me arm
A shilling or two will do it no harm
A shilling or two is a great relief
To the poor Wren Boys on a Christmas Eve
Dreoilín a fuaireas thíos ag an inse
Faoi chabha cloiche agus carbhat síoda air.
Thugas-sa chugaibh é, a lanúin an tí seo,
Is gura seacht fearr sibh ar mo theacht arís chugaibh |
The Wren - The Wren as you may see
Is up for height on the holly tree
A bunch or ribbons by his side
And a little wren boy will be his guide
God bless the master of this house
A golden chain around his neck
And if he do be sick or whole
May the Lord have mercy on his soul
‘The wran, the wran, the king of all birds,
On St. Stephen's day was caught in the furze.
His body is little but his family is great
So rise up landlady and give us a trate.
And if your trate be of the best
Your soul in heaven can find its rest.
And if your trate be of the small
It won’t plaze the boys at all.
A glass of whiskey and a bottle of beer
Merry Christmas and a glad New Year.
So up with the kettle and down with the pan
And give us a penny to bury the wran.
The Wran, the Wran the king of all birds,
St. Stephen's Day was caught in the furze,
Although he is little, his honour is great,
Put your hand in your pocket and give us a trate.
Dreoilin, dreoilin where is your nest?
Its in the bush that I love best,
Behind the holly and ivy tree,
Where all the birds shall follow me.
As I was goin' down to Youghal,
I saw a wran upon a wall,
I up with my stick and I knocked him down,
Then brought him back to Mitchelstown.
Mister Brown is a very fine man,
It was to him we brought the Wran,
You'll have luck throughout the year
If ya give us the price of a gallon o' beer.
Raise up your glasses, your bottles and cans
We toast your subscription to bury the Wran,
Up with the kettle and down with the pot,
Give us your money and let us be off! |
|
8 Nollaig 2010 |
Beannachtaí na Féile oraibh
Christmas Greetings
Le gach Dea-Ghuí i gcomhair na Nollag is na hath bhliana
With every good wish for Christmas and the new year
Nollaig faoi shéan ‘is faoi mhaise duit.
Nollaig shona duit (daoibh)
Happy Christmas to you (ye)
Síocháin na Nollag inár measc
May the peace of Christmas be among us
Nollaig Shona agus Athbhliain faoi mhaise
Happy Christmas and a prosperous new year
|
30 Samhain 2010 |
Remember: - ing = ag. Future - faidh / fidh. Order - just say the verb. Past - put in a _h_ _ , D'_ _ or nothing.
A.
Aistrigh / Translate:
Díol:
Mary, sell the old house. Mary is selling the house. She will sell the house next month. The house is sold.
Caith:
Throw the ball to Seán. I threw the ball to Mary (le Máire). The ball is thrown. He is throwing the ball.
I am not smoking cigarettes (toitíní). You smoked a cigarette (toitín) this morning. I will smoke a cigarette tomorrow. The cigarette is smoked.
Léigh:
Mary, read your book. But my book is read. She is reading her book. . I will read the book tomorrow. The book is read.
Cuir:
Put your money into your pocket. He put the money into his pocket (a phóca). He is putting the money into the bank (sa bhanc). He will put the money into his pocket.
B. Learn by heart:
his pocket - a phóca
her poket - a póca
their pockets - a bpócaí
make up a sentence for each.
r-phost na freagraí / send anwers to - info@athbui.com
C.
Léigh 'Liam agus Bairbre os ard (out loud) agus go minic (often).
D.
Aistrigh / Translate.
Many things we say are just short one or two word sentences.
Do you know all of these.
sit down |
come here |
shut up (you wouldent say that) |
wait a minute |
Look! |
give it to me |
take it |
how much |
where are you |
eat up |
stop that |
give me peace |
over there |
why |
no way! |
are you serious? |
Oh my God! |
sit up |
go away |
pick it up |
Can you match to above?
Cén fáth? Cé mhéad? Ith suas. Éist liom. Tabhair dom é. Suí síos. Tóg é.
Thall ansin. Gabh í leith. Cá bhfuil tú? Seans dá lagaad.
Bhfuil tí i ndáiríre? Stop é sin. A Thiarna / A Mhaighdean. Suigh suas. Dún. Fan nóiméad. Ith suas. Píoc suas é. Imigh uaim.
|
|
What do you say when you dont understand or you woule like somebody to speak slowly?
There are several ways of doing this. Pick one and learn it of by heart.
When you say one of these phrases - get the body language right as well -
'Pardon, say that again please.'
And, dont keep saying 'le do thoil' - one or twice is enough.
Abair é sin arís le do thoil = say that again please
Abair é sin go mall le do thoil = say that slowly please
go mall le do thoil = slowly please
arís le do thoil = repeat please
Céard is brí le XXXXX? = What does XXXXX mean?
eg Céard is brí le 'ríomhaire.?' 'Sin computer.'
Remember, Céard = Cad - same meaning |
19 Samhain |
Numbers.
ie Phone numbers;
0 = a náid, 1 = a haon, a dó, a trí, a ceathair, a cúig, a sé, a seacht, a hocht, a naoi, a deich.
086 1533 479 = náid ocht sé haon cúig trí trí ceathair seacht naoí
or / nó
086 1533 479 = náid ocht sé cúig déag tríocha trí ceathair seacht naoí
11 aon déag 12 dó dhéag 13 trí déag 14 ceathair déag 15 cúig déag 16 sé déag 17 seacht déag 18 ocht déag 19 naoí déag
20 - fiche / scór
21 - fiche haon 22 fiche dó 23 fiche trí .....................................Fill in missing numbers!
30 - tríocha 31 tríocha haon 32 tríocha dó 33 tríocha trí .......................................Fill in missing numbers!
| Counting objects |
Ceann units = Example: '3 of them' 'five of them' |
Counting People |
1 = cat
2 = dhá chat
3 = trí chat
4 = ceithre chat
5 = cúig chat
6 = sé chat
7 = seacht gcat
8 = ocht gcat
9 = naoi gcat
10 = deich gcat |
"Ceann" Counting with "Ceann"
1 = ceann amháin (one cat i.e. one unit of cat!);
2 = dhá cheann (two i.e. two units, two of them);
3 = trí cinn (three i.e. three units, three of them);
4 = ceithre cinn (four i.e. four units, four of them);
5 = cúig cinn (five i.e. five units, five of them);
6 = sé cinn (six i.e. six units, six of them);
7 = seacht gcinn (seven i.e. seven units, seven of them);
8 = ocht gcinn (eight i.e. eight units, eight of them);
9 = naoi gcinn (nine i.e. nine units, nine of them);
10 = deich gcinn de chait (ten i.e. ten of them); |
1 = duine
2 = beirt
3 = triúr
4 = ceathrar
5 = cúigear
6 = seisear
7 = seachtar
8 = ochtar
9 = naonúr
10 = deichniúr |
exception
1 = bliain / aon bhliain amháin, one year only;
2 = dhá bhliain, two years;
3 = trí bliana, three years;
4 = ceithre bliana, four years;
5 = cúig bliana, five years;
6 = sé bliana, six years;
7 = seacht mbliana, seven years;
8 = ocht mbliana, eight years;
9 = naoi mbliana, nine years;
10 = deich mbliana, ten years.
More examples
Numbers |
Counting cows |
Time |
a haon
a dó
a trí
a ceathair
a cúig
a sé
a seacht
a hocht
a naoi
a deich
a haon déag
a dó dhéag
a trí déag
a ceathair déag
a cúig déag
a sé déag
a seacht déag
a hocht déag
a naoi déag
fiche |
aon bhó
dhá bhó,
trí bhó
ceithre bhó
cúig bhó
sé bhó
seacht mbó
ocht mbó
naoi mbó
deich mbó
aon bhó dhéag
dhá bhó dhéag
trí bhó dhéag
ceithre bhó dhéag
cúig bhó dhéag
sé bhó dhéag
seacht mbó dhéag
ocht mbó dhéag
naoi mbó dhéag
fiche bó |
one o'clock -- Tá sé a haon a chlog
two o'clock -- Tá sé a dó a chlog
three o'clock -- Tá sé a trí a chlog
four o'clock -- Tá sé a ceathair a chlog
five o'clock -- Tá sé a cúig a chlog
six o'clock -- Tá sé a sé a chlog
seven o'clock -- Tá sé a seacht a chlog
eight o'clock -- Tá sé a hocht a chlog
nine o'clock -- Tá sé a naoi a chlog
ten o'clock -- Tá sé a deich a chlog
eleven o'clock -- Tá sé a haon déag a chlog
twelve o'clock -- Tá sé a dó dhéag a chlog
What time is it? Cén t-am é? |
Days of the week note the difference that 'on' makes.
Monday,
An Luan
On Monday
Dé Luain |
Tuesday
An Mháirt
On Tuesday Dé Mháirt |
Wednesday, An Chéadaoin
On Wednesday, Dé Chéadaoin |
Thursday, An Déardaoin
On Thursday |
Friday, An Aoine
On Friday, Dé Aoine |
Saturday, An Satharn
On Saturday, Dé Sathairn |
Sunday, An Domhnach
On Sunday, Dé Domhnaigh |
buíochas le www.eofeasa.ie as ucht roinnt de na nótaí seo. |
4 Samhain 2010 |
An Bradán Feasa -The Salmon of Knowledge

Buachaill óg (young boy) ab ea (was) Fionn Mac Cumhaill.
Bhí sé ina chónaí (living) lena mháistir (with his master).
Finnéigeas an t-ainm a bhí ar an máistir. ( Fin ae gus)
Bhí teach aige in aice abhann na Bóinne (beside the river Boyne).
Bhí bradán mór (big salmon)san abhainn. Bradán feasa (a salmon of knowledge) a bhí ann.
An chéad duine a d'íosfadh é (the first person who would eat it) , bheadh fios gach aige(have all knowledge).
Rug (caught, green verb)Finnéigeas ar an mbradán.
Chuir sé ar an tine é. (on the fire)
Róstadh sé an bradán.
"Íosfaidh mé (I will eat, green verb) an bradán," a deir sé leis féin (he said to himself).
" Íosfaidh mé é, agus beidh fios agam ar gach rud atá le theacht (the future)."
Tar anseo Fionn agus
tabhair aire (mind / attend, green verb) don bhradán seo.
Ná dóigh (burn, black verb) é.
Agus ná h-ith (dont eat) aon chuid de (any part of it)."
Bhí tine mhór faoin (under) mbradán.
D'éirigh clog (blister) ar chraiceann (skin - crack inn) an bhradáín.
"Ó," a deir Fionn. "Tá sé dóite”.
Chuir sé a ordóg (thumb) ar an gclog chun é a bhriseadh.
Bhí an craiceann (skin) te.
Dhóigh sé a (he burnt his) ordóg. Bhí an ordóg tinn.
Chuir Fionn a ordóg ina bhéal.
Tháinig Finnéigeas. " Ar ith tú aon chuid (any part of) den bhradán?" a deir sé.
"Bhí tine mhór faoin mbradán," a deir Fionn. "Tháinig clog ar a chraiceann. Chuir mé m'ordóg ar an gclog chun é a bhriseadh (to break it).
Dhóigh sé (it burnt, black v.) m'ordóg.
Bhí an ordóg tinn agus chuir mé an t-ordóg i mo bhéal.
Bhí píosa an-bheag den bhradán ar m'ordóg.
Sin é an méid (that's all) , a mháistir."
" Bradán feasa é sin," a deir Finnéigeas.
"Is tusa an chéad duine (you are the first person) a d'ith cuid den (who ate some of) bhradán.
Beidh gach fios (all knowledge) agat as seo amach (from now on).
Cuir d'ordóg i do bhéal, beidh gach rud ar eolas agat.'' (know everything)
Sin mar a fuair Fionn (thats how Fionn got) a fios (his knowledge).
|
|
| Say the sentences below over and over. Print off and learn by heart as best you can. Dont worry about the spellings. Get the pronunciation of the endings right in your head. Remember - its easier to say them than to write them. There are only a few sounds to be learned. Say the with the Conamara endingd - mostly 'a.' or 'unn.' |
| Order |
Past |
....... ing |
every day |
tomorrow |
over |
| just say the Verb. No change ever. |
three possibilities.
-
h
D'_ _ _
no change |
all endings sound like 'a' |
ending sounds like 'unn' |
all endings sound like 'a' |
all endings sound like 'a' or ''e' |
| Seán, ná bris an buidéal sin. |
Ach, bhris Seán an buidéal. |
A mhamaí, tá Seán ag briseadh buidéal. |
Briseann Seán buidéal gach lá. |
Brisfidh mé buidéal amárach arís. |
Tá an buidéal briste. |
| |
|
|
|
|
|
A Mháirtín, dóigh na páipéirí le do thoil.
pronounced 'dough to bake a cake) |
Dhóigh an teach mór aréir. |
Tá Máirtín ag dó na paipéirí. |
Dóann sé gach rud. |
Dófaidh mé amárach iad. |
Tá gach rud dóite anois. |
| |
|
|
|
|
|
| Glan an fhuinneog le do thoil. |
Ach, ghlan mé an fhuinneog inné. |
Ok, tá mé ag glanadh an fhuinneog. |
Glanann mise na fuinneoga i gcónaí. |
Glanfaidh mé an fhuinneog arís amárach. |
Níl sé glanta. |
| |
|
|
|
|
|
| Dún an doras nuair (when) atá tú ag dul amach. |
Dhún sí an doras. |
Tá sí ag dúnadh an doras. |
Dúnann mise an doras i gcónaí (always). |
Dúnfaidh mé gach doras. |
Ach, níl sé dúnta. |
| |
|
|
|
|
|
| Gearr an t-arán le do thoil. |
Ghearr mise mo mhéar (finger) inné. |
Tá mo mhéar gearrtha. |
Gearrann tú do mhéar i gcónaí. |
Gearrfaidh mé na crinnte (trees) amárach. |
Tá siad gearrtha. |
| |
|
|
|
|
|
| Ól do bhainne a Bhrídín. |
D'ól mé go leor bainne ar maidin. |
Tá mé ag ól bainne anois. |
Ólann mise bainne gach lá. |
Ólfaidh mé bainne amárach freisin. |
Tá mo bhainne ólta. |
| If you feel you are able - fill in the blanks below with sone simple sentences. |
| Líon |
Líon |
........ag líonadh |
Líonann |
Líonfaidh |
........líonta |
| |
|
|
|
|
|
| Fág |
D'__ |
....... ag fágáil |
Fágann |
Fágfaidh |
.......fágtha |
| |
|
|
|
|
|
| Éist |
D'___ |
...... ag éisteacht |
Éisteann |
Éistfidh |
- |
| |
|
|
|
|
|
| Caill |
_h_ _ _ _ |
........ ag cailleadh |
Cailleann |
Caillfidh |
.......caillte. |
| |
|
|
|
|
|
| Léigh |
Léigh |
........ ag léamh |
Léann |
Léifidh |
........léite. |
| |
|
|
|
|
|
| Díol |
_h_ _ _ |
......... ag díol |
Díolann ... |
Díolfaidh |
.....díolta. |
Next
Líon Cuir Caith Fan Nigh Caith Scríobh |
Oíche Shamhna
Beidh slua mór (big crowd) ar Thlachta anocht. An mbeidh tú ann? |
Na Páistí:
• púicín = mask - pooh keen
• ag caitheamh sean éadaí = wearing old clothes
• ag dul ó dhoras go doras = door to door
• ag dul ó theach go teach = house ......
• na comharsanna = neighbours - koor san a
• cnónna, airgead, milseáin - nuts ....
• níor aithin siad = they didnt' recognise
Cluichí:
• báisín uisce
• thum sé/sí = he ducked
• púicín = mask
• pléascáiníní = bangers - play ska nna
• úll ar téad = apple on a string
• ag luascadh anon is anal = swinging over and back |
An Féasta:
• úlla agus torthaí
• cnónna = nuts - ko no un a
• cóc / liomanáid / oráiste
• cáca milis
Báirín Breac = barm brack - baw reen
• fáinne = ring = grá -
• píosa éadaí
• airgead
• cipín = stick = poverty
• cnaipe = button - what does button stand for?
|
|
|
There are 3 types of verbs in Irish - One Syllable - Two syllable - Irregular
There are only 11 irregular verbs, including Bhí/Tá/Beidh. Only some parts of these verbs are irregular, ie the whole root changes.
Most verbs are 1 rather than 2 syllable. The biggest difference between both is in the FUTURE.'
Work:
Compose sentences from the 1 syllable column. Use some + and -ive. Send to info@athbui.com
or text.
I will put up a list foy you to translate tomorrow.
|
One Syllable verbs |
Two Syllable |
Irregular verbs |
Past |
_h_____ / Dhún
D'________ / D'ól
no change / Nigh
|
Same |
Same but the root of the verb may change |
|
__________ ann |
________ íonn |
|
|
___________ fidh
________faidh
pronounced as 'a' in Ráth Chairn
|
_________óidh
_________eoidh
pronounced as 'OE' in Ráth Chairn
|
| |
Future |
sound |
Beir catch
Tar come
Déan make / do
Ith eat
Faigh get
Tabhair give
Téigh go
Clois hear
Abair say
Feic see |
Béarfaidh
Tiocfaidh
Déanfaidh
Íosfaidh
Gheobhaidh
Tabharfaidh
Tiocfaidh
Cloisfidh
Déarfaidh
Abróidh
(local)
Feicfidh
|
a
a
a
a
a
a
a
a
a
oe
a |
|
to order |
just say the root of the verb:-
Ól do bhainne.
Dún an doras. Bris an buidéal.
Dó na paipéirí taobh amuigh. (outside).
Glan do bhróga
Gearr slisín cáca dom.
Líon an chiteal.
Fág an bealach. (get out of the way)
Fág an bosca ar an mbord.
Cuir an t-airgead i do phóca.
Léigh leabhair dom.
Díol an sean charr sin.
Caith an cóta dearg. Tá sé an-deas.
Fan liomsa. Fan tusa sa gcarr.
Nigh do lámha.
|
Same |
Same |
........ ing |
just put 'ag' before the verb.
Tá mé ag glanadh an tí
Bhí mé ag ól mo bhainne
Beidh mé ag ceannach carr nua
|
same |
Bhí mé ag breith ar an madra
Beidh Seán ag teacht abhaile
Tá Máire ag déanamh cáca
Ní bheidh mé ag fáil carr nua
Níl mé ag tabhairt airgid dó
Tá mise ag dul abhaile ag a hocht.
Bhí mé ag cloisteáil rud éigin. (I was hearing something)
Bhí Máire ag rá sin liom. (Máire was telling mé that).
|
Action is Over
eg,
broken
burnt
sold
drank
written
|
some end in 'e'
Tá sé briste It is broken
Tá sé dóite
Tá sé nite
Some in 'a'
Tá sé díolta It is sold
Tá sé ólta
Tá sé scríofa
|
Note the different endings
Tá sé ceannaithe
Tá sé bailithe
Tá sé éirithe
Tá sé críochnaithe
Tá sé deisithe
Tá sé imithe
Tá sé tosaithe
Tá sé dúisithe
_________
Té sé ceangailte
Tá sé oscailte
____________
Tá sé foghlamtha
Tá sé imeartha
But NB - In Ráth Chairn all these endings are sounded as the - ee
|
Beir
Tar
Déan
Ith
Faigh
Tabhair
Téigh
Clois
Abair
Feic |
Tá sé tagtha / it is come
Tá sé déanta / it is done
Tá sé ite / it is eaten
Tá sé faighte / it is got
Tá sé tugtha / it is given
Tá sé imithe / it is gone
Tá sé cloiste / it is heard
Tá sé ráite / it is said
Tá sé feicthe / it is seen
|
|
One Syllable Verbs - 28 Meán Fómhair 2010 |

correction ...ag cur
|
28 Meán Fómhair 2010 |
In most languages you need 2 words to say for example 'to him.' 'from me.' under her.' etc
In the Celtic languages these words are combined to make just one word.
to him = dó
from me = uaim
under her / about her = fúithi
BBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBBccccAbout +

Tá mála nua agam agus tá carr nua agat.
Bhí Máire ag an aerfort romham.
Tháinig Máire go dtí an aerfort liom.
Thug mé an t-airgead go léir di.
Tá cóta deas nua uirthi.
Fuair mé post nua uaidh.
Tá brón orainn.
Bhain sé geit asam. - He frightened me.
Bhí mé sa mbaile roimh Mháire.
Tóg an t-airgead uaim.
Seo í Bríd. Is cara liom í. (Is instead of Tá for ownership)
Is leis an mála atá ar an mbord. (Is instead of Tá for ownership)
Is maith liom an cóta nua atá uirthi.
Tabhair dom é sin le do thoil.
|
Conditional - ‘Would tense.’ Bealtaine 2010 |
Examples:
‘I would drink a bottle of orange but I have no money.’
‘I would go home after mass.’
‘I would hit John only he’s too big.’
‘He would hit me only Eileen wouldn’t let him.’
Now, all verbs are used with:-
‘I, you, he, she, they, we, ……. would stay at home tomorrow.’
Now lets put it into Irish:
There are 3 families of verbs in Irish. That means that they behave slightly differently.
One syllable verbs |
Two syllable verbs |
A few irregular verbs
(much fewer than other languages) |
Examples |
Examples |
Examples |
Bris
Rith
Dó
Glan
Dún
Gearr
Ól
Fág
Éist
Cuir
Léigh
Díol
Caith
Fan
Nigh
Scríobh |
Ceannaigh
Bailigh
Críochnaigh
Foghlaim
Oscail
Imir
Tosaigh
Dúisigh |
Bhí / Tá / Beidh
Beir
Tar
Déan
Ith
Faigh
Téigh
Abair
Feic
These behave mostly like one syllable types.
|
One Syllable Verb
Here’s the problem: There is more than one way of doing this. The ‘book stuff’ is complicated, but the spoken and written Conamara Gaeltacht way is really very simple.
Rith
One syllable verb. |
Standard Irish |
The way people in Ráth Chairn speak:- |
Liferaft:- |
I would run
You would run
He would run
She would run
We would run
You would run
They would run |
Rithinn
Rithfeá
Rithfeadh sé
Rithfeadh sí
Rithfimis
Rithfeadh sibh
Rithfidís
This is very 'Munster' |
...feadh is pronounced ‘uch’ -
like, if you don’t like eggs and you say ‘uch.’
|
Rithinn or
Rithfeadh mé
Rithfeadh tú
Rithfeadh sé
Rithfeadh sí
Rithfeadh muid
Rithfeadh sibh
Rithfeadh siad
Sometimes Rithfeadh siad is said like
Rithfidís or Rithfeadhdar =
Rith+uch+dar
For now stick to the simple way.
Yes, its’that easy. |
Now I’ll put up what its like for the 2 syllable verb.
Ceannaigh
2 syllable verb |
Standard |
Guess what ! |
Alternative easy way
|
I would buy
You would buy
He would buy
She would buy
we would buy
You would buy
They would buy |
cheannóinn
cheannófá
cheannódh sé/sí
cheannóimis
cheannódh sibh, cheannóidís
|
...ódh is pronounced ‘oak’or 'och'
Think of an oak tree
.
|
Cheannóinn or -
Cheannódh mé
Cheannódh tú
Cheannódh sé
Cheannódh sí
Cheannódh muid
Cheannódh sibh
Cheannódh siad
|
|
| 5 April |
| There are all Verbs with One Syllable. They are the mosst common type in Irish. |
Telling somebody to do something. |
Future
The future is very simple for Conamara speakers.
To this type of verb they just add an 'a' sound. |
Bris
Dó
Glan
Dún
Gearr
Ól
Líon
Fág
Cuir
Léigh
Díol
Caith
Fan
Nigh
Scríobh |
Bris an buidéal.
Dó na paipéirí taobh amuigh. (outside).
Glan do bhróga
Dún do chlab!
Gearr slisín cáca dom.
Ól do bhainne.
Líon an chiteal.
Fág an bealach. (get out of the way)
Fág an bosca ar an mbord.
Cuir an t-airgead i do phóca.
Léigh leabhair dom.
Díol an sean charr sin.
Caith an cóta dearg. Tá sé an-deas.
also means to Throw / wear out/
Fan liomsa. Fan tusa sa gcarr.
Nigh do lámha.
Scríobh nóta
leis an mhúinteoir. |
Some people would disagree with me for simplifying in this way, but, this is the way the people actually speak Irish Ráth Chairn. This is for speaking and for example sending texts, not for nb docs.
Brisa mé an fhuinneog
Dúna mé an doras
Óla mé mo bhainne
Fága mé an t-airgead ar an mbord
Léígha mé an leabhar amárach.
Fana mé ort go dtí a naoi a chloig.
This is what it sounds like. |
|
24 Marta 2010 |
| Cuir na focail seo in abairtí:- |
Focal ar Fhocal 2 |
cheana
mí ó shin
arú inne
ag an doras at the door
ag an seisiún
ag an ngeata at the gate
ag an Aifreann
go dtí anois
an lá cheanna
ó mhaidin
Note: Up to now you were told that 'ag' is the same as 'ing' in English. But, when used with 'an' it means 'at.' |
already
a month ago
day before yesterday
at the door
at the session
at the gate
at Mass
until now
the other day
since morning
|
Thug mé ............
Níor thug mé................
houg
Chonaic mé ..........
Ní fhacha mé ...........
acha or auka
Chuaigh mé ...........
Ní dheachaigh mé ...........
yeach ee
Fuair mé .................
foor
Ní bhfuair mé
................
woor |
I gave / I didn't give
I saw / I didnt see
I went / I didn't go
I got / i didnt get |
|
Lá Fhéile Pádraig 17 Márta 2010. |
|
Ar maidin Lá Fhéile Pádraig beidh muid ag dul go dtí an tAifreann i Ráth Chairn ag a 10.15am. Tar éis an Aifrinn beidh mé féin agus mo chlann ag dul go dtí an Pharáid i mBaile Átha Buí. Bíonn an pharáid go h-iontach chuile bhliain. Bíonn m’iníon ag glacadh páirt sa bparáid. Bíonn sí ag damhsa. Tagann an paráid le chéile ar Fhaiche an Aonaigh. Is breá liom bheith ag éisteacht agus ag féachaint ar na bannaí cheoil. Tá súil agam go mbeidh an aimsir go deas. Tar éis an Pharáid, rachaidh muid abhaile agus beidh dinnéar mór againn.
Lá Fhéile Pádraig, (Lá Fhéile = feastday).
ag glacadh páirt (taking part)
chuile (every) same as ‘gach’
Fhaiche an Aonaigh (Fair Green, aonach = fair, Faiche = lawn)
bannaí = bands
rachaidh = future of verb ‘to go’
Bíonn seisiún cheoil againn i gconaí Lá Fhéile Pádraig. Tagann go leor ceoltóirí le chéile san Uaimh le h-aghaidh seisiún mór cheoil. Is breá liom ceol Gaelach. Casann mise an veidhlín. Bíonn daoine ann ag casadh ar bhoscaí, veidhlíní, feadóga, feadóga m óra, consairtín, p íopaí agus bodhráin. Bíonn damhsóirí ann freisin. Beidh cúpla deoch agus ‘oíche go maidin’ againn. Casann mise an veidhlín ach níl aon damhsa agam. Tá mé in ann amhrán a chasadh ceart go leor. Is maith liom ceol a chasadh le ceoltóirí eile. Seo mise sa bpictiúr. Tá mé ag casadh ‘An Colúr ar an nGeata.’
Casann mise = i play
Feadóga = whistles
Feadóga Móra = flutes
ach níl aon damhsa agam = I have no (can't) dancing
‘An Colúr ar an nGeata.’ 'the pidgeon on the gate'
Maidin Lá Fhéile Pádraig, beidh mé féin, m’fhear chéile Seán agus na gasúir ag dul go dtí Baile Átha Cliath. Beidh muid ag féachaint ar an bparáid i lár na cathrach. Tá na gasúir ag súil go mór leis. Tá mo mháthair ina cónaí i mBaile Átha Cliath. Tá sí an-mhór leis na ngasúir. Ceapaim go mbeidh bronntanais aici dóibh. Rachaidh muid amach go dtí teach mo mháthair tar éis an pharáid. Beidh dinnéar réidh aici dúinn. Beidh mo dheartháir, a bhean agus a gclann ann freisin. Bíonn lá iontach againn ar Lá Fhéile Pádraig.
i lár na cathrach = in the city centre
gasúir = children (Ráth Chairn and west/ páistí North and South).
ag súil go mór = really looking foreward to
an-mhór leis na gasúir = gets on very with the children
bronntanas = present, aici = she will have, dóibh = for them |
 |
|
|
|
10 Márta 2010 |
10 Márta 2010 |
Agus - Ach - Nuair - Má |
Samplaí: |
Making your sentences longer:-
Think about some words that connect two parts of a sentence in English.
- ......and, but, when, if,
I will go to Galway tomorrow + if + the weather is fine.
The meal was beautiful + and + Máire brought desert.
I will go shopping to Navan + but + I haven't any money (agam).
|
and = agus
but = ach
when = nuair
if = má |
Bhí mé i nGaillimh inné agus bhí mo mháthair liom.
Bhí mé i nGaillimh inné ach bhí sé an-fhuar.
Bhí an-spórt againn nuair a bhí Seán sa mbaile ar saoire ó Londain.
Beidh Seán ag teacht abhaile le h-aghaidh Lá Pádraig má tá an t-airgead aige. |
|
Bíonn - Ní bhíonn - An mbíonn? |
Make up a sentence for 'agus, ach, nuair, má.' |
Did your teacher or mother correct you for saying -
'
do be' and 'does be' ?
No! It's not bad grammar, it's Irish.
This tense is only found in Irish. When Irish people are speaking in English we use this tense,-
''I do be working every Saturday.''
''She does be going out every Saturday night.''
| The formation of this tense is very similar to the future tense |
Beidh
Ní bheidh
An mbeidh? |
Bíonn
Ní bhíonn
An mbíonn ....? |
'Ní' takes a 'h'
'An' takes an 'm' |
|
.Abairtí le críochnú: Complete these sentences:
.....Seosamh tinn go minic (often)?
.....an aimsir go deas sa Spáinn.
......an aimsir go deas in Éirinn.
...... an bia go h-álainn sa Darnley? (be careful-this is a ?)
......ag éisteacht leis an raidió sa gcarr ar maidin.
....ag obair ar maidin?
....Seán ag teacht abhaile ar an mbus gach lá.
.....an aimsir go h-iontach sa Spáinn?
.....ocras ar na páistí nuair (when) a thagann siad abhaile ón scoil?
....... mo charr briste síos riamh (never).
.........an dinnéar réidh (ready) ag a 5.00 gach lá.
.....an tine lasta ag Máirtín ar maidin. (the fire is lit)
......an bricfeasta ar an mbord ar a 7.30?
.....a athair san ospidéal go minic. Níl sé ró-mhaith.
......carr deas ag Gearóidín i gcónaí.
.....Brídín sa Naíonra gach maidin. Is breá léi é. (she loves it)
...Dónal ag casadh an veidhlín sa gclub gach Déardaoin. |
4 Márta 2010 |
4 Márta 2010 |
Dul siar / Revision:
Cum abairtí:-
Compose a sentence for each of these:-
Dúirt .......................
Tá Máire in ann ........................
Tá mé ag iarraidh .................
Ar mhaith leat .......................?
Ba mhaith ............................
Is maith ..............................
B'fhearr liom .......................
Is fearr liom ........................
Cén fáth ..............................?
Cá bhfuil .............................?
Cá raibh .............................?
Cén fáth ...............................?
Ceapaim ..........................
B'fhéidir ..........................
|
This lesson is about being able to say:-
I don't mind / It dosent matter / I dont care.
These mean different things in English but in Irish it depends on emphasis and how you say it. |
Is cuma liom = I don't mind / I don't care
Cuma liom = I don't care
Is cuma = It dosen't matter
Is cuma liom = It dosen't matter to me
Is cuma leis = He dosen't care |
cuma is used with
le Bríd
le Tomás
liom
leat
leis
leí
linn
libh
leo |
Think about the ways we say this in English.
Choice:
'Would you like the blue or the white hat?' - 'I don't mind.'
'Ar mhaith leat an hata gorm nó an hata bán?' - 'Is cuma liom.'
Dosent matter:-
'I'm sorry. I'm late.' - 'It dosent matter.'
'Tá brón orm. Tá mé mall.' - 'Is cuma.'
'Sorry, I put sugar in the tea.' - 'Dosen't matter.'
Brón orm. Chuir mé siúcra sa tae.' - 'Is cuma.'
Don't care:-
'Máire, look at the time!' - 'I don't care'
'Máire, féach ar an am! - ' Cuma liom.'
'Pádraig, your home work isn't done.!' - 'I don't care.'
'Pádraig, níl d'obair bhaile déanta!' - 'Is cuma liom.'
Somebody else dosen't care:-
'Seán is smoking 40 cigarettes a day. he dosen't care.'
'Tá Seán ag caitheamh dhá scór toitín sa lá. Is cuma leis.' |
1 Márta 2010 |
1 Márta 2010 |
in ann = To Be Able To ... or Can You?
This is very common in Ráth Chairn Irish, used much more often than the alternative 'féidir.'
'in ann' is used in Ráth Chairn with 'Bhí / Tá / Beidh,' just like all the other examples. This is why Irish is such an easy language to learn once you have fully mastered the verb 'to be.'
If you have not fully mastered this by now, go back and spend more time with FOCAL ar FHOCAL 1.
verb 'to be' + 'in ann'
Are you able? = An bhfuil tú in ann?
I am able. = Tá mé in ann.
I am not able. = Níl mé in ann.
and this works the same for Bhí / Beidh etc.
In ann is often used when somebody tells somebody else to do something. This uses the verb 'Déan / a dhéanamh' = to do, to make.
examples-
'Do your homework'. answer - 'I'm not able'.
'Déan d'obair bhaile'. vvvv'Níl mé in ann.'
'Read you book,' answer 'I'm not able'
Léigh do leabhar. nnnn Níl mé in ann.
'Your not able to do it.' answer 'I am able.'
'Níl tú in ann é a dhéanamh.' mmm 'Tá mé in ann.'
I am able to do it. = Tá mé in ann é a dhéanamh.
argument, mother and child:-
Tá tú in ann.
Níl mé in ann.
Tá tú in ann.
Níle mé in ann........
|
verb 'to be' + 'in ann' + 'another verb.'
we will now combine with some of the verbs we know well form Focal ar Fhocal 1
dul, teacht, léamh, ithe, imirt,
fammacht, casadh, srl.
Can you go to Navan? = An bhfuil tú in ann dul go dtí an Uaimh?
Níl mé in ann, n íl aon charr agam.
Can you come home at 3.00pm today? An bhfuil tú in ann teacht abhaile ag a 3.00in inniu?
Níl mé in ann. Tá mé ag obair go dtí a 5.00in.
Can you read your school book? An bhfuil tú in ann do leabhar scoile a léamh?
Tá mé in ann. Tá sé éasca.
Are you able to eat your dinner? An bhfuil tú in ann do dhinnéar a ithe?
Níl mé in ann. Tá mo bholg tinn.
nó
Níl mé in ann. Tá mé lán. (full up)
Were you playing yesterday? An raibh tú ag imirt inné?
Ní raibh mé in ann. Bhí slaghdán orm.
Come home with me now. Tar abhaile liomsa anois.
Níl mé in ann. (i can't) Tá mé ag fannacht ar Sheán.
Cas port a Mháire!
(Kass)
Play us a tune Máire.

|
Tá Máire in ann ceol a chasadh. (kass a)
Máire can play music.
Tá sí in ann ceol a chasadh go h-iontach.
Máire is great at playing music.
Ba mhaith liom a bheith in ann ceol a chasadh.
I would like to be able to play music.
Beidh mé in ann ceol a chasadh co-súil le Máire.
I will be able to play music like MMáire.
|
| |
|
|
20 Feabhra 2010 |
20 Feabhra 2010 |
| This lesson is about: ' Said' |
|
Samplaí / Examples
Máire said that she is tired.
Dúirt Máire go bhfuil sí tuirseach.
She said that she is not tired.
Dúirt sí nach bhfuil sí tuirseach. |
Seánín said that it was a great match.
Dúirt Seánín go raibh an cluiche go h-iontach.
He said that it was a bad match.
Dúirt sé go raibh an cluiche go dona. |
Pádraic said that we are going out tonight.
Dúirt Pádraig go bhfuil muid ag dul amach anocht.
He said that we are not going out tonight. |
|
Dúirt.....
Ní dúirt..... |
Padraic
Máire
mé
tú
sé
sí
muid
sibh
siad |
go raibh
nach raibh
go bhfuil
nach bhfuil
go mbeidh
nach mbeidh |
Endings for sentences:
......Seosamh tinn.
.....an lá go deas.
...... an bia go h-álainn.
.......an scannán an-mhaith. (film)
......ag éisteacht leis an raidio.
....ag obair ar maidin.
....Seán ag teacht abhaile inniu.
.....an aimsir go dona sa Spáinn.
.....ocras ar na páistí.
.......an carr briste síos. (broken down)
.........an dinnéar réidh. (ready)
.....an tine lasta. (the fire is lit)
......an bricfeasta ar an mbord.
.....a athair san ospidéal.
.......Cáit tinn.
......carr nua ag Gearóidín.
......leanbh (baby) óg ag Nóra.
......Seán i Rang 2 anois.
.....Brídín sa Naíonra.
...Dónal ag casadh an veidhlín.
|
|
To say something to somebody else -
|
I said to Bríd that Seosamh was sick.
I said to him that the food was lovely. |
Dúirt.....
Ní dúirt..... |
Padraic
Máire
mé
tú
sé
sí
muid
sibh
siad |
le Bríd
le Tomás
liom
leat
leis
leí
linn
libh
leo |
go raibh
nach raibh
go bhfuil
nach bhfuil
go mbeidh
nach mbeidh |
Endings for sentences
......Seosamh tinn.
.....an lá go deas.
...... an bia go h-álainn.
.......an scannán an-mhaith. (film)
......ag éisteacht leis an raidio.
....ag obair ar maidin.
....Seán ag teacht abhaile inniu.
.....an aimsir go dona sa Spáinn.
.....ocras ar na páistí.
.......an carr briste síos. (broken down)
.........an dinnéar réidh. (ready)
.....an tine lasta. (the fire is lit)
......an bricfeasta ar an mbord.
.....a athair san ospidéal.
.......Cáit tinn.
......carr nua ag Gearóidín.
......leanbh (baby) óg ag Nóra.
......Seán i Rang 2 anois.
.....Brídín sa Naíonra.
...Dónal ag casadh an veidhlín.
|
|
2 Feabhra 2010 |
2 Feabhra 2010 |
| This lesson is about:- Want / Wanting |
|
Do you want a glass of milk? I do / I dont
Do you want it? I do / I dont
Do you want them? I do / I dont
Asking the question, answer + and -
What do you want?
I want it / I what that / I want sweets / I want to look ar TV /
I don't want it /I dont want that / I don't want sweets / I dont want to go home
| Ceist agus freagraí |
An bhfuil tú ag iarraidh cupán tae?
Freagra:
Tá mé ag iarraidh cupán tae.
Níl mé ag iarraidh cupán tae.
or just- Tá / Níl
Same for Bhí / Beidh |
| Obair Bhaile |
1. Read over 'Ceapaim / B'fhéidir / ag iarraidh
2. Cum 3 abairt / compose 3 sentences each. |
|
| Action |
ag dul
An bhfuil tú ag iarraidh dul abhaile?
An bhfuil tú ag iarraidh dul a chodladh?
An bhfuil tú ag iarraidh dul amach?
An bhfuil tú ag iarraidh dul go hÁth Buí?
An bhfuil tú ag iarraidh dul ar scoil?
ag teacht
An bhfuil tú ag iarraidh teacht abhaile?
An bhfuil tú ag iarraidh teacht go Páras liom?
An bhfuil tú ag iarraidh teacht isteach? |
| Noun + Action |
An bhfuil tú ag iarraidh
do bhainne a ól?
An bhfuil tú ag iarraidh amhrán a casadh?
An bhfuil tú ag iarraidh an leabhar a léamh?
An bhfuil tú ag iarraidh milseán a cheannach?
An bhfuil tú ag iarraidh suí síos le Daidí?
An bhfuidl tú ag iarraidh peil a imirt?
.....éisteacht leis an raidio?
.......féachaint ar an telly?
.........d'obair bhaile a dhéanamh anois? |
It changes for 'Do you want it?' singular
Do you want them? plural |
An bhfuil tú á iarraidh? Tá. singular
An bhfuil tú á n-iarraidh? Níl mé á n-iarraidh. plural |
|
24 Eanáir 2010 |
24 Eanáir 2010 |
There is confusion between: - Do you like....? Would you like...? Yes please. No thanks. Would you prefer...? I prefer... etc. |
Do you like chocloate? |
An maith leat seacláid?
+Is maith
liom
- Ní maith liom
|
Would you like some chocolate? |
Ar mhaith leat seacláid?
+ Ba mhaith liom go raibh maith agat.
- Níor mhaith liom go raibh maith agat
.
|
Ar mhaith leat caife?
|
Ba mhaith liom le do thoil.
B'fhearr liom tae le do thoil.
I'd prefer tea please.
|
All these phrases use:-
liom = with me
leat = with you
leis = with him
leí = with her
linn = with us
libh = with youz (Béarla na Mí)
leo = with them
Note: This makes no sense if you try to translate directly to Béarla. 'would like coffey with you?' The 'little words' never translate exactly. Dont even try. Just accept them.
Note: B'fhearr has another meaning. If you combine b'fhearr with:-
dom = to me
duit = to you
do = to him
dí = to her etc> it changes the meaning.
B'fhearr dom dul abhaile = I better go home
B'fhearr dom imeacht. Féach an t-am. = I better be going. Look at the time.
B'fhearr duit dul go dtí an dochtúir = You better go to the doctor.
B'bhfearr do dul ar an traein = Hed' be better off going on the train.
____________________
Obair bhaile:
3. Aistrigh na focail seo sa tábla thíos?
Translate the words in the table below.
4. White a short story using the words in blue.
| if it ends in lann its feminine. |
ag éirí |
go moch |
| naíolann (+lann) |
báisteach |
ceo |
| an phictiúrlann |
geal |
dorcha |
| an bhialann |
fuar |
an-te |
| an leabharlann |
saoire thar lear |
geimhreadh |
| an t-obrádlann |
bóthar |
obair |
| an t-uachtarlann |
tiomáint |
carr |
| an t-saotharlann |
leoraí |
sleamhain |
| an grúdlann |
sioc |
aimsir |
|
This lesson is about being able to say:-
Do you like chocolate?
Yes, I like chocolate but I prefer crisps.
Would you like a bag of crisps?
Yes please. I prefer cheese and onion.
Would you like a glass of orange?
No thanks. I don't like orange. I prefer coke.
I haven't any Coke.
I'd like a glass of water please.
These phrases are very very common.
An maith leat....?
Do you like...
Is maith liom ...
I like...
Ní maith liom...
I dont like.... |
Ar maith leat....?
Would you like...
Ba mhaith liom....
I would like...
Níor mhaith liom
I wouldn't like.... |
Ar mhaith leat.....?
Would you like?
|
+ Ba mhaith.
- Níor mhaith.
B'fhearr liom......
- I would prefer |
Note: In Irish you don't have to keep saying ..'go raibh maith agat,' all the time. A few times is enough. You don't need to say 'liom' all the time either. 'Ba mhaith.' or ' Is maith' are enough.
Sampla / Example:-
Ba mhaith + (liom) + (cupán tae) + (le do thoil).
You must say the 'Ba mhaith' but it fast conversation the others can get left out.
Also, when texting, go raibh maith agat = grma. |
_________________________
Obair bhaile:
1. Make 15 questions and answers using:
Ar mhaith leat?
An maith leat?
b'fhearr ........
Use + and - answers.
2. Aistrigh / Translate:
(remember - 'yes' = is maith.' yes = 'ba mhaith.' There is no word for yes in Irish.)
Do you like chocolate?
Yes, I like chocolate but I prefer chrisps.
Would you like a bag of crisps?
Yes please. I prefer cheese and onion.
Would you like a glass of orange?
No thanks. I don't like orange. I prefer coke.
I haven't any Coke.
I'd like a glass of water please.
féach 3. agus 4. thall / see 3. and 4. opposite. |
Asking questions in Irish. - Why When How |
Note: All can be used on there own, as ''Why?' = 'Cén Fáth?'
All the above are used with - a raibh / a bhfuil / a mbeidh.
Note: You cannot say ' Cén fáth tá tú ag dul abhaile anois?' - atá is wrong. you must use 'a bhfuil.' Why -Just the way it is
.
Comhrá: Pádraic wants to go to BÁC to buy clothes.
Pdraic: Tá mise ag dul go Baile Átha Cliath a Mháire.
Máire: Cén fáth?
Pdraic: Tá mé ag ceannach éadaí.
Máire: Cén éadaí?
Pdraic: Ba mhaith liom seaicéad agus trouser nua.
Máire: Cén uair a bhfuil tú ag dul.
Pádraic: Ar maidir amárach.
Máire: Cén chaoi a bhfuil tú ag dul.
Pádraic: Tá mé ag dul suas ar an mbus.
Máire: Cá bhfuil an t-airgead?
Pádraic: Tá airgead agam.
|
| Why |
When |
How |
These are standard Irish for why, when, how. |
Cén fáth? |
Cathain |
Conas ? |
But, in Ráth Chairn and in the west, Cén fáth, Cén uair and Cén chaoi are much more common. Everybody who speaks Irish understands both. We will use the Conamara way as it is what you will hear mostly in Ráth Chairn / Áth Buí, but on TV, Radio, print you will have the others a lot.
|
Cén fáth ? |
Cén uair ? |
Cén chaoi ? |
Why?
(what reason?) |
When? |
How? |
|
20 Eanáir 2010 |
20 Eanáir 2010 |
Aistrigh / Translate :
Where are Seán and Máire going?
I dont know. Maybe they are going to Dublin.
But they were in Dublin yesterday.
I dont think that they are going to Dublin.
I think they are going home.
Where are you going now?
I am going to work.
Aistrigh / Translate: Have a guess before you look for help.
Mamaí: A Mháire, suigh ag an mbord.
Máire: Cén fáth?
Mamaí: Tá do bhéile réidh.
Máire: Níl ocras orm.
Mámaí: Ach is maith leat an béile seo.
Máire: Is maith liom fataí ach ní maith liom cairéidí.
Mamaí: Tá cairéidí go maith agat.
Máire: Níl. Ní maith liom iad.
Mamaí: Oscail do bhéal. Tá cairéidí go h-álainn.
|
Le déanamh / to do.
1. Compose 3 sentencs and answers using 'Cá.'
Cá bhfuil Seán ag dul inniu? Tá sé ag dul go Baile Átha Cliath.
Cá bhfuil ....................? Answer / Freagra...
Cá raibh....................?
Cá mbeidh ................?
2. Compose some sentences using the colours.
3. Compose 3 sentences using 'Ceapaim.'
Ceapaim go bhfuil .........
Ceapaim nach raibh ........
Ceapaim go mbeidh ........
4. Compose 3 sentences using 'B'fhéidir'
B'fhéidir go bhfuil...................
B'fhéidir nach raibh ........
B'fhéidir go mbeidh .............
|
15 Eanáir |
15 Eanáír |
Comhrá leis an bhfocal -Cá
Dia duit a Liam.
Dia 's Muire duit a Shíle. Cá raibh tú ar maidin?
Ní raibh mé ag obair. Bhí mé ag siopadóireacht.
Cá bhfuil tú ag obair anois?
Tá mé ag obair san Uaimh. Cá bhfuil tusa ag obair?
Níl mé ag obair. Cá bhfuil na postanna????
Tá an ceart agat.
Cá bhfuil Máire?
Tá sí sa siopa ag ceannach cóta nua.
Cá bhfuil an siopa? Ba mhaith liom féachaint ar an gcóta.
Tá sí sa siopa nua.
Ach cén áit? Cá bhfuil an siopa nua?
Tá sé in aice (beside) le hOifig an Phoist.
Cá bhfuil tú ag dul anois?
Ag ól cupán caife.
Cén áit?
Tí Mholly's b'fhéidir.
Cá bhfuil Tí Mholly's?
In aice leis an Siopa nua.
Ceart go leor. Beidh mé ag caint leat ansin ar ball.
Translate:
Where is my purse? (sparán)
Oh, where is it?
Seán, where are you?
Where is my bag?
My money is in the bag.
I dont know where your bag is!(Níl fhíos agam ........
|
Focal ar Fhocal Aonad 1
Asking questions in Irish.
Why, Who, When, What, Which, How, Where? Starting with Where?
Cá bhfuil .........? Cá raibh ........? Cá mbeidh .........?
Think about the ways we use the word Where in English.
where is - a person / an object / ownership / an action /a place?
Person |
|
Where is the Máire? |
Cá bhfuil Máire? |
Where are Máire and Seán? |
Cá bhfuil Seán agus Máire? |
Where is she? |
Cá bhfuil sí? |
Where are they? |
Cá bhfuil siad? |
Where are you? |
Cá bhfuil tú? |
Object |
|
Where is the new shop? |
Cá bhfuil an siopa nua? |
Where are the new shops? |
Cá bhfuil na siopaí nua? |
Ownership |
mo = my / do = your |
Where's my car? |
Cá bhfuil mo charr? |
Where is my pen? |
Cá bhfuil mo pheann? |
Where is your bag? |
Cá bhfuil do mhála? |
Action |
|
Where are you going? |
Cá bhfuil tú ag dul? |
Where are you waiting? |
Cá bhfuil tú ag fannacht? |
Where are you working? |
Cá bhfuil tú ag obair? |
Where are you eating? |
Cá bhfuil tú ag ithe? |
A Place - it changes for this one in Ráth Chairn when used on it's own. |
Where? |
Cén áit? |
to turn any of the above into the past tense -raibh
to turn any of the above into the future tense - mbeidh
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
|
dubh |
bán |
dearg |
gorm |
buí |
glas |
bándearg |
liath |
Tá mo theach dubh agus bán. |
Tá carr dearg agam. |
Ba mhaith le Siobhán cóta gorm. |
Ba mhaith liom hata buí. |
Is maith liom na crinnte glasa. |
Tá sciorta bándearg ag Róisín. |
Ní maith liom lia. |
|
12 Eanáir 2010 |
12 Eanáir 2010 |
|
1 Eanáir 2010 Grúpa A |
1 Eanáir 2010 Grúpa B |
A
An Nollaig
Bhí saoire (holiday) an-deas againn um Nollaig. Bhí an aimsir an-fhuar. Bhí sioc crua (hard frost) ann gach lá. Bhí crann Nollag (Christmas tree) sa seomra suite againn. Bhí mo mháthair ag fanacht linn (staying with us). Tháinig Daidí na Nollag. Bhí na páistí an-sásta. Dhúisigh (woke up) siad ar a 5 a chloig ar maidin. Fuair siad (they got) go leor bronntanaisí deasa.
Bhí turcaí, liamhás(ham) agus maróg (plum pudding) againn. D'ól muid fíon (wine) dearg agus bán. Bhí tine mhór againn agus bhí coinneal (candle) lasta (lit) sa bhfuinneog (in the window).
Bhí me féin agus Pádraig sa gClub Oíche Stiofáin. (St. Steven's night). Bhí ceol (music) agus amhráin (songs) sa gclub.
Write 10-20 sentences about your Christmas.
B
Cum (compose) abairtí le 'Ceapaim.....
Make up 10 sentences using Ceapaim. see across -
C
Cum abairtí as an liosta seo thíos.
Compose sentenses from this table below.
Inné -
yesterday |
Inniu -
today |
Amárach -
tomorrow |
maidin inné -
yesterday morning |
maidin inniu -
this morning |
maidin amárach -
tomorrow morning |
tráthnóna inné -
yesterday evening |
Tráthnóna inniu - this evening |
Tráthnóna amárach - Tomorrow evening |
Oíche aréir -
last night
|
anocht -
tonight
|
oíche amárach -
tomorrow night
|
D
Translate using the table above.
I think = Ceapaim - see across -
I was not at work today but (ach)I will be working tomorrow.
Seán will be playing football tonight.
I think that Seán will be playing football tonight.
I will be working tomorrow morning.
I think I will be working tomorrow morning.
I think that the concert (coirm cheoil) was very good.
It was very cold this morning. (an-fhuar)
I think it was very cold this morning.
Maybe it will be very cold tomorrow also (freisin).
I will be going to Navan this evening.
|
Focal ar Fhocal 1 Ceapaim = I think
( Ceapaim works much the same way as b'fhéidir)
see / féach Focal ar Fhocal 1
Cheap mé -
I thought
|
|
Ceapann sé -
He thinks.. |
Ceapaim - I think
Ceapann tú / sé / sí / muid /srl.
Ceapaim é - I think so
Ní cheapaim é - I dont think so
An mbeidh tú ag dul ar saoire go dtí an Spáinn?
+ Positive Ceapaim go mbeidh
- negative Ceapaim nach mbeidh
It can be used in all tenses and it doesn’t change.
It is used with raibh / bhfuil / beidh
+ Positive
PAST: Ní raibh Seán ag obair inné. Ceapaim go raibh sé tinn.
PRESENT: Ceapaim go bhfuil na siopaí go léir oscailte arís.
FUTURE: Ceapaim go mbeidh Seán ag dul go dtí Baile Átha Cliath amárach.
- Negative
It can be used to make a negative sentence by using the word ‘nach,’ just like B'fhéidir.
PAST: Ceapaim nach raibh an siopa oscailte inné.
PRESENT: Ceapaim nach bhfuil Ros na Rún ar siúl anocht.
FUTURE: Ceapaim nach mbeidh mé ag dul amach anocht. Beidh mé ag obair.
To ask a question with 'Ceapaim.' -
An gceapann tú go bhfuil an lá go deas?
Do you think its' a nice day?
Also-
Céard a cheapann tú? What do you think?
Céard a cheapann tusa? What do you think?
Céard a cheapann sé? What does he think?
Inné -
yesterday |
Inniu -
today |
Amárach -
tomorrow |
tráthnóna inné -
yesterday evening |
Tráthnóna inniú - this evening |
Tráthnóna amárach - Tomorrow evening |
aréir -
last night
|
anocht -
tonight
|
oíche amárach -
tomorrow night |
Ceapaim and B'fhéidir are very commonly used in all conversations. It's NB to master them now.
Add in extra words where you can.
Translate::
I think Seán is afraid.
I don't think that Seán is afraid.
I think that Máire has a headache today.
I don't think that Máire has a headache today.
I think that Seán had a headcold yesterday. (past)
I think that Máire is in a hurry.
I don't think that Máire is in a hurry.
I think that Síle is tired.
I don't think that Síle is tired.
I think that Seánín was drinking last night. (past)
I don't think that Seánín was drinking last night.
I think that I will be working tomorrow. (future)
I don't think that I will be working tomorrow.
|
 |
Dé Máirt 7 Nollaig Grúpa A |
Dé Máirt 7 Nollaig Grúpa B |
1.Ábhar comhrá -
Topic of conversation Lá i mo shaol - A day in my life.
You can use the Bhí ( if its one particular day in the past) or the Bíonn (if it always happens - every Saturday for example) tense. |
Focal ar Fhocal 1 B’fhéidir = maybe
B'fhéidir can be said as a one word answer on its own.
An bhfuil tú ag dul go dtí an club anocht? B’fhéidir
An mbeidh tú ag dul go dtí an chlub? B’fhéidir
It can be used in all tenses and it doesn’t change.
It is used with raibh bhfuil beidh
+ Positive
PAST: Ní raibh Seán ag obair. B’fhéidir go raibh sé tinn.
PRESENT: B’fhéidir go bhfuil Máire agus Seán ag dul go hÁth Buí.
FUTURE: B’fhéidir go mbeidh an aimsir go deas amárach.
- Negative
It can be used to make a negative sentence by using the word ‘nach.’
PAST: B’fhéidir nach raibh an t-airgead aige.
PRESENT: B’fhéidir nach bhfuil Nóra ag teacht abhaile inniu. Tá sí ag obair.
FUTURE: B’fhéidir nach mbeidh mé ag dul amach anocht. Beidh mé i mBaile Átha Cliath.
Make up 10 app. sentences using B’fhéidir from your Focal ar Fhocal 1. Add in extra words where you can.
Seanfhocal – Proverb
Tá an dá b'fhéidir ann. B’fhéidir go bhfuil ‘is b’fhéidir nach bhfuil.
Abairtí le haghaidh do Chartaí Nollag
Irish sentences for your Christmas cards
Nollaig faoi shéan ‘is faoi mhaise duit.
Nollaig shona duit (duit is for 1 person, daoibh for more than one person)
Happy Christmas to you (you / ye)
Le gach Deá-Ghuí i gcomhair na Nollag is na hath bhliana
With every good wish for Christmas and the new year
Síocháin na Nollag inár measc
May the peace of Christmas be among us
Nollaig Shona agus Athbhliain faoi mhaise
Happy Christmas and a prosperous new year
Guímid Nollaig Shona agus Athbhliain faoi mhaise dár gcustaiméirí go léir. (to all our customers - for a bussinness).
|
|
2. This is the table at the back of Focal ar Fhocal 2
We have to be able to use all these phrases, off by heart. All very commonly used. Cuir na cinnte dearga in abairtí. |
Cheana
Mi ó shin
Arú inne
Ag an doras
Ag an seisiún
Ag an ngeata
Ag an Aifreann
Go dtí anois
An lá cheana
ó mhaidin
__________
Ar chor ar bith
Nóiméad ó shin
Go tapaidh
Ag siúl
Ag rith
Ag snámh
Ag troid
Ag ceiliúradh
Siar abhaile
Suas an staighre
Amach an geata
Anonn go Sasana
__________
Sios faoin tír
Isteach sa seomra
A chodladh
Sin
Seo
Ó shin
Ar ball
Fós
Fadó
Le gairid
Anois díreach
____________
Ag gaire
Ag caoineadh
Ag súgradh
Roimh an dinnéar
Thar an doras |
already
a month ago
before yesterday
at the door
at the session
at the gate
at the Mass
until now
the other day
since morning
____________
at all
a minute ago
quickly
walking
running
swimming'
fighting
celebrating
back home
up the stairs
out the gate
over to England
________
down the country
into the room
to sleep
that
this
since
a while ago
yet
long ago
recently
right now
__________
laughing
crying
playing
before dinner
past the door |
Thug mé
Níor thug mé
Chonaic mé
Ní fhaca mé
Chuaigh mé
Ní dheachaigh mé
Fuair mé
Ní bhfuair mé
Dúirt sé
Dom
___________
d'éinne
Uaim
ó éinne
Cé
Cad / Céard
Cá
Tabhair
an ticéad
an t-airgead
an t-eolas
____
an fhoirm
an páipéar
an teilifís
an seic
an liosta
na h-ainmneacha
an cháipéis
aon scéal
an toradh
rud ar bith
__________
é / í
iad
téigh
faigh é
ar a rothar
lena (h)athair
ar dtús
ina (ch)carr
leis féin
lei féin |
I gave
I didn't give
I saw
I didn't see
I went
I didn't go
I got
I didn't get
he said
to me
__________
to anybody
from me
from anybody
who
what
where
give
the ticket
the money
the information
___________
the form
the paper
the television
the cheque
the list
the names
the document
any word
the result
nothing/
anything
___________
him/her
them
go
get it
on his/
her bicycle
with her /
his father
first of all
in his / her car
by himself
by herself |
|
| Dé Máirt 1 ú Nollaig Grúpa A |
Dé Máirt 1 ú Nollaig Grúpa B |
| |
Revise conversations below. |
Áth Buí Manual - Léígh Chapter 11. Éadaí agus Siopadóireacht
Scríobh píosa faoi 'siopadóireacht.' |
Write out one sentence each for:
An raibh? Bhí /Ní raibh
An bhfuil?
Tá / Níl
An mbeidh? /
Beidh / Ní bheidh |
|
| Archive - last 3 weeks |
Bhí oíche mhór sa gclub oíche Shathairn.
Bhí an craic go h-iontach.
Bhí Féile na Mí ar siúl.
Bhí comórtas Bodhráin ar siúl.
Bhí ochtar istigh ar an gcomórtas.
Bhí an bua ag ...........
Tá sé an-mhaith ar an mbodhrán.
Is boscadóir é freisin.
Is ceoltóir iontach é. |
Bhí seisiún ceoil sa gclub
Bhí an-craic sa mbeár.
Bhí go leor daoine ag damhsa.
Tá siad ag casadh ceoil.
Feadóg Mhór / Veidhlín / Consairtín / Bosca ceoil
Mandolin. Bhí Caitlín ag casadh amhráin. Fuair sí duais.
Tá siad ag damhsa.
Tá siad ag damhsa seite.
Bíonn ochtar ag damhsa.
Is maith liom ceol agus damhsa. |
Tuillte 2009
Tá siad i dtrioblóid.
Tá uisce sna tithe.
Tá bád ag na fir dhóiteáin. (firemen)
Nach bhfuil an aimsir go dona? Tá an tír báite.
Tá sé an-dona i gCorcaigh.
Tá na tuillte an-dona i nGaillimh.
Tá tuilte in Áth Luain anocht.
Tá sé ag báisteach gach lá.
An buachaill bocht
Tá uisce ina wellington.
Ach tá sé ag gáire!
Tá beirt ag seasamh leis an mballa.
An bhfuil uisce sna tithe?
An bhfuil uisce ar an mbóthar.
Tá áthas orm nach bhfuil sé go dona anseo. |
An bhfuil tú ag dul go dtí an siopa?
Tá. Tá mé ag dul go hÁth Buí.
Ceannaigh bainne agus siúcra le do thoil.
An bhfuil aon rud eile uait?
Ceannaigh Foinse. Tá sé san Independent gach Céadaoin.
Ceart go leor.
An bhfuil aon rud eile uait?
Ceannaigh rud deas dom agus buidéal fíon dearg.
Ceart go leor. |
Tá an bhean ag siopadóireacht i Supervalu.
Tá trolley mór aici.
Bíonn mé = Bím
Bíonn mé ag siopadóireacht maidin Shathairn.
Seán, ceannaigh glasraí agus torthaí.
Céard tá uait?
Tá mé ag iarraidh fataí, oinniúin, cairéidí, oráistí, gubáiste agus trátaí.
Ceart go leor. |
Dia duit a Bhríd. An bhfuil tú go maith?
Tá mé an-mhaith go raibh maith agat.
Cén chaoi a bhfuil tú féin?
Tá mé ceart go leor. Tá slaghdán orm.
Bhí slaghdán orm an t-seachtain seo caite.
Tá mé ceart go leor anois.
Ar ól tú Lem-Sip?
D’ól. Agus fuisce te.
Tá fuisce té go maith. |
|
| |
Ar mhaith leat cupán tae?
Ba mhaith, go raibh maith agat.
An dtógann tú siúcra?
Dhá spúnóg le do thoil.
An dtógann tú bainne?
Braon beag le do thoil.
Ar mhaith leat briosca freisin?
Níor mhaith.
An bhfuil aon cáca agat?
Tá. Tá cáca deas cuiríní agam.
Ar mhaith leat píosa?
Ba bhreá liom é le do thoil.
Seo duit.
Cupán tae agus píosa cáca.
Go raibh míle maith agat. |
Dia duit Áine.
Dia ‘s Muire duit a Bhríd.
Cá bhfuil tú ag dul?
Tá mé ag dul ag siopadóireacht.
An bhfuil tú ag dul go dtí an Uaimh?
Níl, tá mé ag dul go Blanchardstown.
Bhí mise i mBlanchardstown an tseachtain seo chaite.
An raibh tú ag ceannach?
Bhí. Cheannaigh mé geansaí glas agus cóta dubh.
Sin go hálainn. Ba mhaith liomsa cóta nua.
Ar mhaith leat dul go Blanchardstown liom?
Ba mhaith, go raibh maith agat.
|
…ing. |
Instruction. |
Extra. |
Tá Máire ag dul amach. |
Máire, téigh amach |
go dtí an siopa. |
Tá Seán ag teacht abhaile ar a cúig a chloig. |
Seán, tar abhaile |
ar a cúig a chlog |
Tá Caitlín ag canadh amhráin. |
can amhrán, |
maith an cailín. |
Bhí Seán ag léamh leabhair. |
léigh an leabhar |
scoile. |
Bhí Mamó ag ithe a dinnéir. |
ith do dhinnéar |
nuair atá sé te. |
Bhí Simon ag ól a phionta. |
ól do phionta. |
|
Bhí Máirtín ag imeacht abhaile |
imigh abhaile |
anois. |
Bhí Nóra ag imirt peile. |
imir cluiche |
le Máirín. |
Bhí Anna ag ceannach bainne. |
ceannaigh bainne |
i Supervalu. |
Bhí Seán ag rith go dtí an siopa. |
rith go dtí an siopa |
go sciobtha. |
|
|
|
Bíonn Máire agus Bríd ag caint. |
labhair le Bríd |
|
Bhí Éanna ag fanacht ar an mbus. |
fan ar an mbus |
in aice leis an Darnley. |
Tá mé ag súil le dul ar saoire. |
------------------------------ |
|
Tá Cáit ag éisteacht leis an raidió. |
éist leis an raidió |
anocht. |
Tá Michael agus Éamonn ag seinm / ag casadh |
Cas ceoil / seinn ceoil |
sa gclub. |
Tá Michael agus Éamonn ag casadh. |
Michael, cas ríl |
sa gclub. |
Tá Pádraig ag bualadh ar an doras. |
Pádraig, buail ar an doras |
glas. |
Tá Micheál ag obair go crua ar scoil. |
Micheál, oibrigh go crua. |
|
Tá Áine ag cuidiú le Sinéad. |
Áine, cuidigh le Sinéad. |
|
Tá Áine ag cabhrú le Sinéad. |
Áine, cabhraigh le Sinéad. |
|
Tá Nóra ag rá a paidreacha. |
Nóra, abair do phaidreacha. |
|
|
|
|
|
Suí síos |
|
|
Seas suas |
|
|
Oscail do bhéal |
|
|
Cuir ort do stocaí. |
|
|
|
|
|
| |
|