Nuachtlitir   Newsletter

Craobh Uí Ghramhnaigh 

Baile Átha Buí

Bealtaine / May 2009

 

 

 

 

 

Eoghan Ó Gramhnaigh

Laoch na Gaeilge

Ag Obair leis an bPobal chun an Ghaeilge a chur chun cinn

Working with the Community to Promote the Irish Language

San Eagrán seo / In this issue:

Bás James Power, Dealbhóir an Athair Uí Ghramhnaigh
Fidléir na Mí 2009
Club Aclaíochta An Athair Uí Mhurchú
Cumann Nasctha Bailte agus Féile Chois Cuain
An bhfuil do Ghairdín ag Fás?
Fleadh na Mí 2009
Do Dhaoine atá ag Foghlaim Gaeilge

 

Death of James Power, Sculptor of Fr. O'Growney Statue
Fidléir na Mí 2009
Father Murphy’s Athletic Club
Athboy Twinning Association Head for Féile Chois Cuain 
Is your Garden Growing?
Fleadh na Mí 2009
For people learning Irish

 

Bás James Power, Dealbhóir an Athair Uí Ghramhnaigh

Death of James Power, Sculptor of Father Eoghan Ó Gramhnaigh in Athboy

 

Tá an dealbhóir cáiliúil, James Power a rinne an dealbh den Athair Eoghan Ó Gramhnaigh in Áth Buí imithe ar shlí na fírinne ag aois 90 bliain. Is iomaí dealbh álainn cáiliúil dá chuid atá le feiceáil ar fud na tíre. Ba é a athair roimhe, Albert Power RHA, a rinne an dealbh cáiliúil de Phádraig Ó Conaire i nGaillimh.  I measc na ndealbh cáiliúil eile a rinne sé bhí Brendan Behan, Matt Talbot, Peadar Kearney, Erskine Childers agus Máirtin Ó  Cadhain.

Labhair muid le Máirín Lamb, ball den Chonradh,  a bhfuil cónaí uirthi in Áth Buí ar feadh a saoil. ''Is cuimhin liom go maith an lá breá gréine i Mí Dheireadh Fómhair 1959 nuair a nochtadh an dealbh. Bhí slua an-mhór ann agus bhí Seán T. Ó Ceallaigh agus Eamonn De Valera i láthair. Thosaigh Albert Power an dealbh ach fuair sé bás leath bealach thríd agus chríochnaigh James é.''

Go dtuga Dia suaimhneas Siorraí dó.

 

James Power, the famous sculptor who sculpted the statue of Fr. O'Growney in Athboy has died at the age of 90.  He sculpted many of Irelands most famous and beautiful statues. He was the son of Albert Power RHA who sculpted the statue of Pádraig Ó Conaire in Galway. Among his other most famous works are statutes of Brendan Behan, Matt Talbot, Peadar Kearney, Erskine Childers agus Máirtin Ó  Cadhain.

We spoke to Mairín Lambe, a resident of Athboy for all her life. She remembers well the sunny day the statute was unveiled in October 1959. 'There was a huge crowd, Seán T. Ó Kelly and Éamonn De Valera were present. The statute was started by James's father Albert but he died before it was finished and James was called in to finish the job.'        May he rest in Peace.

 

Fidléar na Mí 2009

 

Áine Ní Chróinín, 3ú h-áit Fidif faoi 18. Deirdre Ní Dhonnchadha, 1ú áit Consairtín faoi 18 agus Caoileann Ní Dhonnchadha, 1ú áit fidil faoi 18.

Na buaiteoirí go léir.


Comhghairdeas le Craobh Átha Troim de Chomhaltas Ceoltóirí Éireann a d’eagraigh comórtas Fidléir na Mí i nDún Samhna ar an 19 Aibreán.  Ghlac go leor daoine óga páirt ann ó thimpeall an chontae ar fad, comórtas le haghaidh an fhidil agus an consairtín a bhíonn ann. 
 
Congratulations to Trim Comhaltas for organising an most enjoyable Fidléir na Mí in Dunsany on the 19 April.  Fidléir na Mí is a competition for fiddle and concertina and young people from all over the county took part.
 

Trialacha le h-aghaidh na Cluichí Pobail i gClub Aclaíochta An Athair Uí Mhurchú i Fráine

 Beidh Trialacha le h-aghaidh na Cluichí Pobail i gClub Aclaíochta An Athair Uí Mhurchú i Fráine, Dé Céadaoin, 29ú Aibreán ar a 7.30in. 
Beidh bus ag fágáil Bunscoil Átha Buí ag 7.00in.  Bus saor in aisce.  Caithfidh na gasúir atá ag glacadh páirt a bheith ó cheantar Átha Buí, Ráth
Chairn, Ráth Mór nó Cill Bhríde. 
Trials for the Community Games in Father Murphy’s Athletic Club, Frayne, on Wednesday 29th April ar 7.30pm.  A bus will leave from Athboy National School at 7.00pm. Bus is free. The children taking part must be from the areas of Athboy, Ráth Chairn, Rathmore or Killbride.

Athboy Twinning Association Head for Féile Chois Cuain   www.feilechoiscuain.com

Tá ceangal cruthaithe le fada idir Cheoltóirí an cheantair seo agus Féile Chois Chuain i gCluain Cearbán i gCo. Mhaigh Eo.  Beidh an Fhéile ar siúl idir an 1ú-4ú Bealtaine.   Ní amháin go bhfuil roinnt de lucht an cheoil ag dul siar i mbliana, tá an Chumann Nasctha Bailte (nasc láidir atá idir Átha Buí agus Les Vilages Autonne sa bhFrainc) ag dul siar go dtí an bhFéile chomh maith.  

A strong connection has been forged over the years between musicians in Athboy and Féile Chois Cuain in Louisburg in Co. Mayo.   This year the festival will be held between the 1-4th May.   Not only are some of the musicians going west this year, but the Athboy Twinning Association ( Athboy is twinned with the Autonne Villages in Picardy), are bringing a group of French visitors to Louisburg. Go n-éirí leo ar fad. 

Un raccordement fort a été forgé au cours des années entre les musiciens dans Athboy et le Féile Chois Chuain dans Louisburg, Mayo. Cette année le festival sera tenu entre les 1er-4 Mai. Est non seulement une partie de l'ouest allant de musiciens cette année, mais l'association de jumelage d'Athboy (Athboy est jumelé avec les villages d'Autonne en Picardie), amènent un groupe de visiteurs français à Louisburg.

An bhfuil do Ghairdín ag Fás? / Is your Garden Growing?

Beidh mír beag faoi ‘ghairdíní’ ag Áth Buí le Gaeilge gach mhí as seo go dtí an Fhómhair seo chugainn. We will have a short garden piece every month from now until Autumn.

Níl se ró-mhall chun gairdín a chur i gCo na Mí go fóill. Is í Mí na Bealtaine an mhí is fearr chun go leor rudaí a chur mar go bhfuil an talamh ag téamh anois.  There is still plenty of time to plant Beetroot, Carrots, Swedes, Onion Sets, Scallions, Lettuce, Beans, Cabbage,  tomatoes, herbs , Peas etc. 

 Tá plandaí chabáiste etc ar fáil go forleathan anois sna siopaí gharraíodóireachta. Seo smaoineamh ana-mhaith i gcomhair plandaí chabáiste, sprouts, broccoli, kale etc.  Tá na planda curtha san iomaire agus roinnt slug pellets curtha ina dtimpeall. Ansin, tá féir bainte curtha ar bharr an dtalamh (ach gan é a bheith buailte ar ghas an chabáiste).  Tá slatracha seile, (nó aon saghas slatracha boga) sáite sa talamh ina leath ciorcal.  Ansin tá gach rud clúdaithe le h-eangach ghlas. Anois, cén fáth an stró seo go léir?  Coinneoidh na slug pellets na plandaí slán ó na seilidí. Coinneoidh an fhéir na fiailí síos agus coinneoidh an eangach na plandaí slán ón gcolúr agus ó na feileacháin bána. Gach rud sórtálta – Téigh ar saoire duit féin.
Cabbage plants are available in many shops at present. This is a very good idea for planting cabbage, sprouts, brassicas in general. The plants are planted in the ridge and surrounded by some slug pellets.  Then, grass cuttings is placed on the ground, but not touching the stalks of the cabbage.  Willow rods or some other pliable rods are hooped over in a half-circle and covered with netting.  Now, why all the effort? Well, the slugs will not destroy the young plants because of the pellets, the grass is a mulch and will keep down the weeds and the net will keep away the pigeon and the white butterfly.   Now you can relax, go on holiday.

Tá prátaí iontach le h-aghaidh gairdín nua a dhéanamh mar briseann siad suas píosa talamh nua, agus, ní gá an píosa go léir a thochailt.  Cuir síol fhátaí ar an talamh mar atá sa bpictiúr. Clúdaigh le compost éigin, sean fhéir ghearrtha ón bhliain seo chaite b’fhéidir atá lofa. Ansin, tochail amach trinse an dá thaobh, chaith an chréafóig suas ar an bharr agus tá iomaire prátaí curtha agat. Beidh an talamh seo iontach i gcomhair rudaí eile an bhliain seo chugainn. 

Potatoes are marvellous for breaking new ground and you don’t even have to dig it all!  Place your  seed potatoes on the ground. Cover with some compost, last years grass clippings are ideal.  Then dig out a trench on either side and throw the soil up on the ridge.  As easy as that, you have planted a ridge of potatoes. This ground will be excellent for other crops next year. 

 
Is féidir leat fátaí a chur i mbairille atá pléascaithe. Cuir 4 shíol ar bharr 4 h-orlach créafóige ag bun an bhairille.  Clúdaigh iad le 4-5 orlaí compost nó créafóg  agus de réir mar a fhásann an gas, cuir tuilleadh compost isteach go dtí go mbeidh sé gar de bharr an bhairille.  Is féidir go leor fhátaí a fhás ar an gcaoi seo (dar le na h-irisí gairdíní).  Beidh le feiceáil. Triall beag atá anseo againn. 

Potatoes can be grown in a barrel that is burst (ie has drainage at the bottom).  Plant 4 seed potatoes on top of about 4 inches of soil and cover with 5 inches of soil or compost.  Keep watered but never too wet. Keep adding more compost as the stalk grows until it is nearly up to the to of the barrel.  A large amount of potatoes can be grown in this way (according to some garden magazines). Well see after this small experiment.  

 Anois an t-am chun pónairí a chur.  Tá pónairí an-éasca ar fad.  Is fiú duit dhá chineál a chur.

  1. Pónairí leathan: Sin atá sa bpictiúr thall.  Is féidir iad a chur díreach sa talamh anois i Mí Bealtaine. Fásann siad tuairim is ceithre troigh ar airde agus is féidir na pónairí a ithe úr nó iad a reo don gheimhreadh. Itheann tú na pónairí féin, ná h-ith na blaoscanna.
  2. Pónairí Reatha:  Is fearr iad seo a chur i bpotaí compost ar dtús agus iad a fhágáil istigh ar leac na fuinneoga.  Cuir sa talamh iad nuair atá siad thart ar 2 orlach ar airde. Teastaíonn ocht slat fada chun wigwam a dhéanamh agus é a cheangal ar an bharr.  Cuir dhá phlanda ag bun gach slat agus away leo.  Gheobhaidh tú go leor pónairí úra agus pónairí don reoiteoir ar an gcaoi seo.

This is the time to plant beans. They are a very easy plant to grow.  There are two types:

  1. Broad Beans: See picture over.   These can be planted straight into the ground now in May. They grow to a height of about 4 feet and the beans can be eaten fresh or frozen for the winter.  You only eat the beans in the pods.  In the case of runner beans you can eat pods and all.
  2. Runner Beans:    These are best planted in compost first and placed on a windowsill or greenhouse. Plant when the young plants are about 2 inches high.      You will need 8 long sticks to make a wigwam tied at the top.  Plant 2 plants at the bottom of each stick. You will get a very heavy crop of fresh beans and beans for freezing.
 

Fleadh na Mí 2009   

Beidh Fleadh Cheoil na Mí ar siúl i Seanchaisleán ar 15-18 Bealtaine.  Bígí ann.
The Meath Fleadh will be held this year in Oldcastle on the 15-18 May.
 

Baile Átha Buí le Gaeilge

For people learning Irish / Do Dhaoine atá ag Foghlaim Gaeilge


Ciorcal Comhrá Ráth Chairn agus Átha Buí
Beidh Ciorcal Comhrá ar siúl i Ráth Chairn agus in Áth Buí ag tosú i Ráth Chairn ar an 14ú Bealtaine ag a 9.00in. Tá súil againn go mbeidh cúpla ceoltóir againn freisin.  


Ranganna Gaeilge i Meán Fómhair
Classes will begin in September in Áth Buí and Ráth Chairn. There will be approximately 25 places available in Athboy, text or e-mail your name to info@athbui.com / 086 1533479

Audio Links for Learners
Don't stop learning and revising during the summer months. Make use of the AUDIO LINKS FOR LEARNERS http://www.athbui.com/36%20Indo%20Nasc.htm 

Leabharlann:
Tá Dlúthdhioscaí Liam Uí Mhaonlaí, Lámhleabhair Átha Buí le Gaeilge d'fhoghlaimeoirí agus an Páipéir Saol ar fáil saor in aisce sa leabharlann in Áth Buí.
   
Uimhreacha Téacs
Tá Áth Buí le Gaeilge ag bailiú uimhreacha fóin Póca faoi láthair chun liosta teacsála a chur le chéile.  Teacsáil d'uimhir chuig 086 1533479  Áth Buí le Gaeilge are collecting mobile phone numbers of people living locally who are interested in attending our activities. Please text your number to 086 1533479

Coiste:  Cathaoirleach: Antaine Ó Duinnshléibhe. Rúnaí: Simon Ó Cróinín. Cisteoir: Deasún De Faoite.  Máire Ní Dhonnchú. Nollaig Ó Maonaigh. Alan Ó hEadhra.  Pádraig Ó Standúin.   info@athbui.com 

Back / Siar