Tréaslaíonn coiste Átha Buí le Gaeilge leis an gComhairleoir áitiúil Liz Mhic Cormaic as ucht a ceapacháin mar Chathaoirleach ar Chomhaile Contae na Mí don bhliain seo chugainn.  Tugann Liz an tacaíocht i gcónaí don Ghaeilge agus do dhul chun cinn na Gaeilge go háitiúil.   Comhghairdeachas a Liz.

The Athboy River / Yellow Ford

Agallamh le Matt Nolan.

Cigire le Bord Iascaigh Réigiúnach na Sionainne

Interview with Matt Nolan, Fisheries Inspector, Shannon Regional Fisheries Board

Is as oirthir Chontae na Gaillimhe do Mhatt ach tá cónaí air le fada an lá sa Mhuileann gCearr. Tá suim an-mhór ag Matt sa ghrianghrafadóireacht agus bíonn grianghraif dá chuid le feiceáil go minic san Iris ‘Irelands Eye.’  Roinnt blianta ó shin chuir sé suim sa Ghaeilge agus d’éirigh leis í a fhoghlaim go maith taobh istigh de chúpla bliain.  Bíonn sé le cloisteáil ó am go chéile ar Radio na Gaeltachta agus Radio Shannonside. Tagann sé ar chuairt go minic go dtí Ráth Chairn.  San alt seo tá Áth Bui le Gaeilge ag cuir roinnt cheisteanna air faoin Abhainn in Áth Bui.

Cad iad na cineálacha éisc atá san abhainn?

Is é an speiceas ceannasach atá san abhainn ná an Breac Donn Fiáin, suas go dtí punt meachan amhain nó mar sin.  Tá roinnt éisc beaga eile ann chomh maith, ina measc, An Chailleach Rua agus an Garmachán nó an Pincín mar is fearr aithne air.

What fish species are to be found in the river?

The dominant species is Wild Brown Trout up to one pound in weigh. There are also small fish present such as stone loach and minnows, otherwise known as the Pincíní.

Cad a itheann na héisc? : Tá neart bia le fáil ag na héisc san abhainn, idir fheithidí agus cuileoga. Is iad na cineálacha is coitianta atá ann ná na upwing flies, an chuill chloch, ciaróigí,  crustations agus seiscí.

Céard faoi fhiadhúlra eile?

Níl an oiread sin eolas agam maidir le na héin ach is dóigh liom go bhfuil na gnáth-éin bheaga abhainn le fáil ann, ina measc, An Corr Réisc, An Cruidín agus an Cearc Uisce. Ar ndóigh tá an Madra Uisce agus an Fiamhinc Mheiriceánach ann freisin.

What about other wildlife?

 I am not so hot on birds but it contains all the usual small river birds including The Heron, The Kingfisher and some coots and the usual numbers of otters and mink.  There ar several names for the Heron in Irish including An Corr Réisc, Máire Fhada and Síle na bPortach.  

An gceapann tú go bhfuil an fiadhúlra ar an abhainn seo sláintiúil?  

Ceapaim go bhfuil. Tá an abhainn féin, na h-éisc agus an fiadhúlra reasúnta folláin agus sláintiúil.

Would you describe the wildlife on the river as being in a healthy state?

Yes the river and its fish and wildlife are in fairly good shape.

An bhfuil na h-éisc gann nó an bhfuil go leor acu ann?

Tá ard-mheas ag iascairí áitiúla agus cuairteoirí araon ar an abhainn seo.  Tagann roinnt mhaith iascairí ann chuile bhliain, Francaigh den chuid is mó. Cuirtear na h-éisc ar fad a mbeirtear orthu ar ais san abhainn ina mbeatha.

Are the fish scarce or plentiful?

 The River is well regarded by both local and visiting anglers and a good number of tourist fish the river each year, mostly French. All the fish are returned alive to the river.

An bhfuil aon ainmhí / éan / iasc / feithid ar an abhainn atá gann agus atá faoi chosaint?

Níl go bhfios domsa. Abhainn dheas breac donn atá ann, rud atá neamhchoitianta go maith in Éirinn sa lá atá inniu ann.  

Is there anything that is rare and protected on the river?

No, not that I am aware of. The river is just a nice small trout river which in Ireland nowadays is rare enough.   

An raibh níos mó cineálacha éisc san abhainn fadó, abraimis, céad bliain ó shin?

Níl freagra na ceiste sin agam ach déarfainn gur beag laghdú atá tagtha, más tada, ar an méad speicis atá san abhainn ó shin i leith.

Were there more species in the river in the past, say 100 years ago?

I don’t know the answer to that question but I would suggest that there was very little loss of species over the years.

An féidir cineálacha éisc eile nach bhfuil ann faoi láthair a chur isteach san abhainn? 

 Ní abhainn í seo atá oiriúnach i gcomhair cineálacha éisc eile a chur  isteach inti.  Abhainn fhiáin  í seo agus ní bhíonn inti ach éisc fiáine, gan aon éisc stocáilte inti ar chor ar bith. Tá aibhneacha mar í seo gann go maith in Éirinn anois agus cuireann na h-iascairí na h-éisc a bheireann siad orthu ar ais san abhainn chun an stoc fiáin seo a choinneáil slán.   

Could other species of fish that are not in the river at present be introduced to this river?

This is not the type of river for stocking or introducing other species. This is a wild river with just wild fish and no stocked fish at all. This is rare in rivers in Ireland and anglers return all fish to the water in order to keep up the wild stock of native wild fish.

An dtiocfaidh feabhas ar chaighdeán an uisce nuair a bheidh na hoibreacha móra séarachais atá ar bun faoi láthair críochnaithe?  

Cinnte, cuirfidh seo tuilleadh feabhais ar chaighdeán an uisce agus déanfaidh sé maitheas do gach cineál éisc atá san abhainn.

Will there be an improvement in the water quality when the new sewage plant is operational?

Yes this will improve the water quality further and will make a difference for all fish species.