Nuachtlitir   Newsletter

Craobh Uí Ghramhnaigh 

Baile Átha Buí

Lúnasa / August  2009

 

 

 

 

 

 

Eoghan Ó Gramhnaigh
Laoch na Gaeilge

Ag Obair leis an bPobal chun an Ghaeilge a chur chun cinn

Working with the Community to Promote the Irish Language

San Eagrán seo / In this issue:

Éigse Uí Ghramhnaigh 2009
Ranganna Gaeilge an Fhómhair
Dia dhaoibh ó Chéinia
An bhfuil do ghairdín ag fás?
Leabhair Nua d'fhoghlaimeoirí - Taibhsí an Locha
Éigse Uí Ghramhnaigh 2009
Irish Language Classes in Athboy and Ráth Chairn
 Greetings from Kenya
Is your Garden Growing?
Newly published for learners- Taibhsí an Locha

Éigse Uí Ghramhnaigh Baile Átha Buí

28ú 29ú 30ú Lúnasa / August 2009

Coirim Cheoil agus Bronnadh Gradaim
Ceardlanna Cheoil agus amhránaíochta  
Gig-Rig
Comórtas Ceannais na hÉireann Damhsa ar an Sean-nós
Céilithe
Léacht
Concert and Award Presentations
Music and singing Workshops
Gig-Rig
All-Ireland Sean-nós Dancing Competition
Céilithe
Lecture 

 

Lean an Nasc seo / Follow Link   -  Éigse 2009

 

Ranganna Gaeilge an Fhómhair in Áth Buí   Irish Conversation Classes in Athboy, Autumn 2009

Bain Triall as!

Give it a try!

Cúrsa Comhrá Gaeilge do Dhaoine Fásta i mBaile Átha Buí

Conversational Courses in Irish for Adults in Athboy

 Meán Fómhair / September 2009
10 Consecutive Tuesday Nights
7.30pm- 9-30pm
European Certificate in Irish

Teastas Eorpach na Gaeilge
Syllabus - European Certificate in Irish www.teg.ie 
See - http://www.athbui.com/1_ranganna_gaeilge1.htm 

Tá na ceachtanna ar thaispeáint sa Leabharlann in Áth Buí.

Lesson Notes are on display in the Library in Athboy.

Teagmháil / Contact
Ríomhphost info@athbui.com  086 1533479

 

''Dia dhaoibh ó Chéinia  / Greetings from Kenya''

Tá an t-alt seo scríofa ag bean óg as Áth Buí, Caoimhe Ní Dhuinnshléibhe, atá ag obair faoi láthair i scoil i gCéinia san Aifric.
 

This article is written by a young girl from Athboy, Caoimhe Ní Dhuinnshléibhe who is currently working in a school in Kenya.

Tá dhá sheachtain go leith caite agam anseo, agus ní dóigh liom go bhfuil áit ar bith eile go mb’fhearr liom a bheith anois díreach!  Tá mé iontach bhuíoch de chuile dhuine in Áth Buí agus i Ráth Chairn, agus sa cheantar ar fad a chabhraigh liom chun teacht anseo. Bhí sibh fíor-fhlaithiúil agus mé ag bailiú airgid.
Ba mhaith liom sibh ar fad a chur ar an eolas faoin ngníomhaireacht dheonach seo SUAS, faoin scoil Gatoto agus faoi na daoine a bhuail mé leo go dtí seo.

 

 

 

 

 

I have been here now for two and a half weeks and I don’t think that there is anywhere else I would prefer to be at this time.
I am very thankful to all the people in Athboy and Ráth Chairn who helped me to come here. You were very generous when I was fundraising and I can never thank you enough. I would like to tell you about the voluntary agency called SUAS, about the school called Gatoto and about the people I have met up to now.

SUAS
Bunaíodh SUAS sa bhliain 2002. Príomh aidhm an tionscnaimh seo ná forbairt oideachais a dhéanamh in áiteanna ghéarchéimeacha ina bhfuil easpa áiseanna san Inde agus in Éirinn agus i gCéinia.
Kongowea agus Maweni i Mombasa, agus Gatoto i Nairobi iad na bunscoileanna atá gaolta le SUAS sa Chéinia. San iomlán, oibríonn SUAS le breis is 5,000 scoláirí i gCéinia chuile lá.

SUAS
SUAS was founded in 2002 and its main aim is to develop education in disadvantaged areas in India, Ireland and Kenya. SUAS is
involved in national schools in Kongowea and Maweni in Mombasa, and Gatoto in Nairobi in Kenya. In total, SUAS works with more than 5000 students in Kenya every day.
GATOTO
Gatoto an t-ainm atá ar an scoil ina bhfuilim ag obair. Bunaíodh an scoil seo i 1994 agus faoi láthair freastalaíonn breis is 1,000 páistí uirthi. Tá an scoil seo suite i slumaí Mukuru Kwa Reuben i réigiún tionsclaíocha sa chathair. Maireann na daoine ar $1 an lae san áit seo. Ba mhaith le foireann na scoile suíomh eacnamaíoch an réigiún a chur chun cinn agus bagairt an tinneas HIV a laghdú san áit.
Tá an scoil seo ag fás ó bunaíodh í 13 bliana ó shin. Tá méad na ndaltaí a fhaigheann na pointí sa scrúdú KCPE (an Teastas Sóisearach) chun dul ar aghaidh go meánscoil éigin tar éis fáis ó 27 go 48.
Tá obair den scoth ag dul ar aghaidh sna grúpaí éagsúla taobh amuigh de na ranganna m.sh. An Chór, An Grúpa Drámaíochta agus foireann peile na mbuachaillí agus na gcailíní. Tá chuid mhór de na páistí páirteach sna himeachtaí seo. Bíonn ar George, garraíodóir na scoile, na páistí a rith amach ón scoil ag 5 chlog gach lá. Ní bhíonn fonn orthu imeacht ón scoil!
Is mór an trua nach bhfuil Rialtas na tíre ag tabhairt tacaíochta ar bith do Gatoto agus scoileanna mar í, cé go bhfuil Bunoideachas Saor geallta acu. Faigheann Gatoto 90% dá chuid airgead tacaíochta ó eagraíochtaí deonacha ar nós SUAS agus ‘The Denis O’Brien Foundation’. Ní chosnaíonn sé ach €150 i n-aghaidh na bliana chun dalta a choimeád i Gatoto gach bliain.
Bunscoil Gatoto
School Population: 980  Families below Poverty Line: 56%
Average Pupil Enrolment in area: 30%    Gatoto Student Retention Rate: 98.6%

Má tá suim agat níos mó a fháil amach faoi Gatoto is féidir leat logáil isteach ar shuíomh idirlín na scoile ar http://www.gatoto.org/index.html

GATOTO
I am working in GATOTO School. This school was founded in 1994 and has more than 1000 children enrolled at present. The school is  in the Mukuru Kwa Reuben slums in an industrial part of the city. The people here live on $1 a day. The school aims to develop the economy of the area and to help to lessen the threat of AIDS.
This school is growing for the past 13 years. The numbers of pupils who get sufficient points in the KCPE exam (junior cert) and go on to a secondary school; has risen from 27% to 48%. There is marvellous work being done with groups outside of the classes, for example, the Choir, Drama group and girls and boys football teams. Many of the children are involved in these activities. George, the school gardener has to run the children out of the school art 5 0’clock every day. They don’t want to leave the school!
It is a pity that the government of the country is giving no assistance to Gatoto and other such schools, despite promising free education. Gatoto gets 90% of its funding from voluntary organisations such as SUAS and ‘The Denis O’Brien Foundation’. It only costs €150 a year to keep a student at school in Gatoto..
Bunscoil Gatoto
School Population: 980   Families below Poverty Line: 56%
Average Pupil Enrolment in area: 30%   Gatoto Student Retention Rate: 98.6%
Have a look at the school site - http://www.gatoto.org/index.html 

Na Daoine a bhuail mé leo go dtí seo
Chomh maith le m’fhoireann fhéin amuigh anseo, tá aithne curtha agam ar mhuintir na hÉireann ag an UN. Is deas an rud é go bhfuil na daoine seo ag obair sa chathair tríd na bliaina ar fad.
Ach chas mé le slua níos éifeachtaí ná na hÉireannaigh trí Gatoto. Sin iad an príomhoide Mister Oloo agus na múinteoirí sa scoil. D’oscail said a gcuid seomraí ranga dúinn. Bhí amhráin, féasta agus cluichí bheaga eagraithe acu dúinn don chéad lá sa scoil. Tá meas mhór agam orthu ós rud é go roinneann said scéalta deacra linn; míníonn said cúrsaí sóisialta na háite dúinn. Is léir go bhfuil meas éigin acu orainn, ach ní dóigh liom gur thoill muid an meas sin go hiomlán go fóill. Foghlaimeoidh mé faoi cheird na múinteoireachta agus faoi réimse leathan nithe eile de bharr mo theagmhála leo!
Tá triúr de na múinteoirí ann faoi láthair mar iar-scoláirí de Gatoto. In ainneoin na deacrachtaí, fuair siad oiliúnt tríú léibhéal. Is breá liom é seo a fheiceáil, mar feicim go bhfuil bóthar leagtha amach acu do na daltaí sa scoil faoi láthair.

The people I have been with up to now:
As well as our own team out here I have got to know other Irish out here with the UN. Its great that these people are working here in the city throughout the year.
But more important than the Irish, I have met with the Principal teacher an tUasal Oloo and the teachers in the school who have opened their classrooms to us. There was singing, parties and games organised for us on our first day in the school. I have great respect for them and they tell us of the social problems of the area. They seem to have great respect for us although I don’t think that we earned it very much so far. I will learn a lot about teaching and a lot else besides from the contact with these people. Three of the teachers currently in the school are past pupils of Gatoto. This is great to see and they have shown the way for the pupils in the school at present.

Mo chuid oibre anseo
Tá dáréag mac léinn ollscoile i mo ghrúpa tagtha le chéile chun tacaíocht phraiticiúil a thabhairt don scoil seo ar feadh 10 seachtaine den samhradh.
Beirt Éireannach le haghaidh chuile leibhéal ó 3 (7&8 bliana d’aois) suas. Tá Conor, buachaill ó Bhéal Feirste, agus mé féin gafa le 4a&b (aois-réim 9-11). Tá timpeall 55 dalta i chuile sheomra ranga. Bímse ag plé le Mata, Béarla, Eolaíocht, Coirpeachachas agus na hAmharcealaíona i 4a an chuid is mó den lá. Uaireanta bíonn an rang agam i m’aonair más rud go bhfuil obair bhreise le déanamh ag na múinteoirí don cheacht sin. Ní bhíonn dóthain ama acu i rith na bliana chun déileáil le páipéarachas an phoist, ós rud é go bhfuil an méid sin paistí acu an t-am ar fad.

My work here:
In my group, 12 university students have come together to give practical support to the school for 10 weeks of the summer. There are 2 irish assigned to every level from 3-11 years of age. Conor from Belfast and myself look after the age group 9-11. There are about 55 students in every classroom. We look after maths, English, science, P.E. and drama all day. Sometimes I take the class on my own if the teachers need to do extra lessons with the class. They don’t have enough time during the year to deal with paperwork because they have so many children in each class.

Cabhraíonn muid ar bhealaí eile taobh amuigh den seomra ranga freisin:
 Tá diancheachtanna (grinds) ar bun againn do chuid de leibhéal 8 (daltaí ag suí an scrúdú KCPE i mbliana).
 Tá beirt chailín den ghrúpa ag cabhrú leis an ghrúpa drámaíochta, agus cailín eile ag caitheamh ama leis An Chór iontach atá sa scoil. Beidh an dá ghrúpa seo ag glacadh páirt i gcomórtais réigiúnacha ag deireadh na seachtaine seo chugainn.
 Tá beirt bhuachaill ag traenáil le foireann peile na mbuachaillí agus foireann peile chailíní na scoile.
 Tá mé féin agus buachaill eile den ghrúpa, Colin, ag plé le ‘Talents Battle’ na scoile. Beidh chuile rang briste suas de réir 5 catagóirí ag braith ar an ábhar lena bhfuil fadhb faoi leith ag an dalta. Ar an chaoi seo beidh sé ar chumas an mhúinteora díriú isteach ar an ngrúpa de thimpeall deichniúr seo chun cabhair cheart a thabhairt dóibh i mBéarla mar shampla, fad is atá Éireannach ag múineadh an ranga iomláin Béarla. Ní bhíonn deis ag múinteoirí díriú isteach ar na daltaí seo de ghnáth i rang de 55.
Ós rud é go bhfuil Nairobi suite faoin Mheanchiorcal, beidh briseadh gheimhridh acu i Meán Fómhair. Beidh campaí samhradh á n-eagrú againn i rith na hama seo. Táim ag tnúth go mór leo siúd freisin. Ba mhaith liom turais scoile taobh amuigh de na slumaí a eagrú. Tá páirceanna agus zúanna iontacha i Nairobi, ach ní minic a fheiceann na daltaí seo áilleacht a dtír fhéin.
Má tá níos mó ceisteanna agat faoin tionscnamh seo, tá fáilte romhat fiche ceist a chuir orm nuair a fhillim ag deireadh Mí Mheán Fómhair, nó is féidir leat eolas a fháil ón eagraíocht deonach SUAS (CHY 14931) ar www.suas.ie 
Tá súil agam go mbainfidh sibh sult as an tsamhradh. Tá samhradh den scoth leagtha amach romhamsa. Mo bhuíochas daoibhse as ucht bhúr dtacaíocht arís!
We help in other ways outside of the classroom as well:
 We give grinds to level 8 students (those preparing to sit their KCPE exam this year).
 Two other girls are helping with drama and another girl; is helping with the excellent school choir. Both of these groups will be taking part in the regional competitions at the end of next week.
 Two of the lads are helping to train the boys and girls school football team.
 Colin and myself are organising the ‘School Talents battle.’ Every class is split into five categories, depending on if they have a problem with any particular subject. This means that the teacher can home in on 10 pupils approx and help them with English for example, while an Irish student is teaching English to the rest of the class. This special attention doesn’t happen usually in classes of 55 pupils.
Since Nairobi is situated below the Equator they will have their winter holiday in September. We will be organising summer camps during that time and I am looking forward to that. I would like to organise schools tours outside of the slums. There are lovely parks and Zoos in Nairobi but these children do not often see the beauty of their own country.
If you would like to find out more about this project you are welcome to ask me 20 questions when I return in September or you can learn more about the voluntary organisation SUAS (CHY 14931) on www.suas.ie
I hope you enjoy your summer. I’m going to have a great summer. Thanks again for everything.

An Bhfuil do Ghairdín ag fás?  /  Is Your Garden growing?

Tá lán an bhoird anseo – seo gach rud a bhí réidh le baint i dtús Mhí Lúnasa. Nach maith ann iad. Agus smaoinigh ar a bhfuil le theacht isteach go fóill – beidh na trátaí ag tosú go luath agus beidh na Leeks, Meáchan Bána, Sprouts, Broccoli, Kale agus Cabáiste ag fanacht sa talamh don Fhómhair agus don gheimhreadh.
Faoin am sin beidh an dá chineál pónaire, na písíní agus an beetroot sa reoiteoir. Beidh na h-ionúin agus an ghairleog ag crochadh sa scioból.
Céard faoi na fátaí a cuireadh sa mbarréille? Arbh fhiú é?
Bhfuil féach ar an chéad agus an dara pictúir. Bhí fátaí breátha ann go cinnte, ach ní raibh an oiread ann is a shíl mé a bheadh ann de réir mar a bhí léite agam. Bhí beagán os cionn leathchloch ann ar fad. Ceapaim gur fearr iad a chur sa talamh, sin mura bhfuil agat ach clós. – Ach bhí siad go h-álainn!
Look at this full table of vegetables, all this was ready in the first week of August. Isn’t it well to have them. And think of all that is to come in the coming months - the tomatoes will be ready soon, Leeks, Parsnips, Sprouts, Kale and Cabbage will all stay in the ground during Autumn and Winter.
By that time both types of beans, peas and beetroot will be in the freezer. The onions and garlic will be hanging in the shed.
What of the potatoes in the barrel? Was it worth it?
Have a look at the first and the middle picture? They were great potatoes but there wasn’t as many as I had read about. There was a little over a half stone. I think its best to plant into the ground, unless you have just a yard. But they were lovely!
 

Leabhar nua d’fhoghlaimeoirí
Taibhsí an Locha, le hAntain Mac Lochlainn, foilsithe ag Cló Iar Chonnachta

Ón Bhrollach...
''Tar éis do teacht slán as drochthimpiste cairr, éiríonn John Grayling, fear gnó agus millúnaí, as a chuid oibre lena scíth a ligean ina sheanteach mór faoin tuath. Ach ní fada go gcloiseanna sé fuaimeanna aisteacha agus go bhfeiceann sé radharcanna níos aistí fós, i lár na hoíche agus i lár an lae. Cé hí ‘An Bhean Ghlas’ sa phortráid úd ar an mballa? Agus cé hé ‘An Bráthair Bán’? Agus, cén teachtaireacht atá acu dho? Le cabhair óna dheirfiúr, Jackie, agus a cara siúd, Brenda, scoláirí beirt, nochtann siad rún scanrúil Theach an Lochra.''

Tá an leabhar seo, Taibhsí an Locha ar fáil anois ag

cloiar@iol.ie   www.cic.ie

Coiste:  Cathaoirleach: Antaine Ó Duinnshléibhe. Rúnaí: Simon Ó Cróinín. Cisteoir: Deasún De Faoite.  Máire Ní Dhonnchú. Nollaig Ó Maonaigh. Alan Ó hEadhra.  Pádraig Ó Standúin.   info@athbui.com 

Back / Siar