Back / Siar

Nuachtlitir   Newsletter

Craobh Uí Ghramhnaigh 

Baile Átha Buí

Mí na Samhna / November 2008

Eoghan Ó Gramhnaigh

Laoch na Gaeilge

Ag Obair leis an bPobal chun an Ghaeilge a chur chun cinn

Working with the Community to Promote the Irish Language

San Eagrán seo / In this issue:

Tlachta na nDraoithe

Websites with audio Irish lessons

Féile na Mí

Naomh Oilibhéar Pluincéad

Uachtarán nua ar Chonradh na Gaeilge

 

Tlachta of the Druids

Websites with audio Irish lessons

Féile na Mí

St. Oliver Plunkett

New President of Conradh na Gaeilge		  

Tlachta na nDraoithe

Cé nach bhfuil mórán cáil ar an gcnoc seo sa lá atá inniu ann, áit bheannaithe ab ea Cnoc Tlachta d'ár shinsir fadó.  Ón mbarr tá feiceáil ar mhachairí na Mí, ó dheas chomh fada le sléibhte Bhaile Átha Cliath agus ó thuaidh chomh fada le Sléibhte Cuaille i gCo. Lú. 390 troigh ar airde atá Cnoc Tlachta agus tá sé suite idir Bhaile Átha Buí agus Gaeltacht Ráth Chairn.  

Suíomh polaitiúil a bhí i gCnoc na Teamhrach fadó ach bhain Tlachta le reiligiúin na nDraoithe.  Is ar Thlachta a thosaigh Féile na Samhna i bhfad siar, féile atá á cheiliúradh sa lá atá inniu ann ar fud an domhain.

Long ago, Tlachta was a holy place for our ancestors.  Overlooking the plains of Meath, one mile east of Athboy, Tlachta is the least known of all ancient sites in the country.  Tlachta stands 390 feet above sea level and commands fine views of the surrounding countryside.

The Hill of Tara was the political capital but Tlachta was the main religious centre.   This is the birth place of a festival which is celebrated in most countries in the world today – Halloween.

Anseo a lastaí an tine bheannaithe roimh fhéasta mhór na Teamhrach. Múchadh gach uile tine in Éirinn ar an oíche sin. Thugtaí an tine bheannaithe uaidh Thlachta, go dtí Teamhair na Rí, aistir 12 míle.    

Sa bhliain 2000, cheap Joe Conlon, Cathaoirleach Fhóram Fhorbartha Átha Buí, go ndéanfaidh athbheochan ar an bhFéile ársa seo, agus go dtiocfadh slua le chéile ar an gCnoc gach oíche Shamhna. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, thosaigh Teampall Chaillí na Mí ag glacadh páirt ann.  Féile an-suimiúil atá anois ann. Bíonn searmanais agus feistis álainn orthu agus léiríonn siad, b’fhéidir, conas mar a bhí Cnoc Thlachta i gCo. na Mí 2000 bliain ó shin.  Is fiú go mór cuairt a thabhairt ar an gcnoc ar Oíche Shamhna.

Tuilleadh Eolas: http://www.iolfree.ie/~tlachtga/

It was here on the festival of Samhain that the sacred fire was kindled as a prelude to the Feast of Tara.  All the fires in Ireland were quenched on this night. The fire was then brought on the 12 mile journey to Tara of the Kings.

 Back in 2000 Joe Conlon Chairman of the Athboy Heritage Forum decided to bring the festival back to the hill. That year in was just a small gathering on top of the hill on Halloween night.  Two years later, Teampall Chaillí na Mí took part in the festival.  With there beautiful costumes and ceremonies they give an insight to what it may have been like on the hill 2000 years ago. It is a beautiful night to be enjoyed by people of all ages, and all are welcome to come and join in and see for themselves.   

More Information: http://www.iolfree.ie/~tlachtga/

Using the Internet to learn Irish -

These sites have audio Irish lessons. You can start learning from the comfort of your computer.  

 

 

Féile na Mí 2008  

Aoine 7ú Samhain
Oscailt Oifigiúil le Nollag Ó Diompsaigh T.D. 7.15i.n i nGrianstad na hUaimhe

7.45i.n Lainseáil Leabhar Sheanchais Thomáis Uí Mhunghaile, údar,
‘Ó Bharr Thrámh go Baile Ghib’
Le Irene Ní Nualláin TG4.

Ceolchoirm a chur i láthair ag
An tOllamh Mícheál Ó Súilleabháin,
Ollscoil Luimnigh, Mel Mecier agus ceoltóirí ó Ráth Chairn.
8.00i.n Ticéid €25.00
Is féidir ticéid a chur in airithe don cheolchoirm ag 046 9092300/oifig an
Chomharchumainn 046 9432381/9432068.

Satharn 8 Samhain
Aifreann na Féile,
Séipéal Naomh Oilibhéir,
An Uaimh 6.00i.n

Dé Máirt 11 Samhain
Bronnfar Fáinní Gaeilge ar dhaltaí i Scoil Bhaile Ghib agus Scoil Éanna,
An Uaimh.

Céadaoin 12 Samhain
Tráth na gCeist, Coláiste Pobail Áth Buí, 8.00i.n

Aoine 14 Samhain
Comórtas Amhránaíochta ar an Sean-Nós do dhaoine óga 7.00i.n
**********************************
 

 Comórtas Bodhrán do dhaoine ós cionn 16 bliana déag 9.00i.n., in ómós do
Martin Kerrane

Oíche Cheoil in ómós Bhrian Uí Bhroin 10.00i.n
Na Galtees-Scadán Rua
*********************************
Satharn 15 Samhain
Ceardlann Bodhráin 12.00 le Stiofán Ó Broin

Comórtas Damhsa ar an Sean-Nós do Dhaoine Óga Faoi 3.00i.n.
*******************************

Comórtas Damhsa ar an Sean-Nós do Dhaoine Fásta 4.30i.n
Duaiseanna airgid 1. €400 2. €250 3. €150
*******************************
Comórtas Amhránaíochta ar an Sean-Nós do dhaoine fásta 8.00i.n
1 áit €600, 2 .€400, 3.€200

Ceol: Éamon & Micheál

Domhnach 16 Samhain
Seisiún mhór ceoil, amhránaíochta agus rince. Áras Pobail, Ráth Chairn.

Máirt 18 Samhain
Léacht i gCeanannas Mór
Óstán Headford 8pm.

Déardaoin 20 Samhain
Dinnéar na Féile 8.00i.n
Dunderry Lodge
Bronnfar Gradam Uí Ghramhnaigh agus Gradam Chultúrtha na Gaeltachta le linn na hócáide.

(Ticéid ar fail do Dhinnéar na Féile ó oifig an Chomharchumainn
(046) 9432068/9432381,
Máire Uí Fhearghusa (046) 9240407

Satharn 22 Samhain
Dámh na Mí
Scéalaíocht le Gearóidín Bhreathnach 7.30i.n Áras Pobal Ráth Chairn.

Domhnach 23 Samhain
Lainseáil Dlúth Dhiosca Ghaeltachtaí na Mí
Ráth Chairn agus Baile Ghib
4.00i.n Áras Pobal Ráth Chairn

Naomh Oilibhéar Pluincéad / Saint Oliver Plunkett Archbishop & Martyr

a rugadh ar an 1ú Samhain 1625 / born on the first of November 1625

Rugadh Oilibhéar Phluincéid ar an 1ú Samhain 1625 i Loch Craobh, in aice le Sliabh na Caillí, An Seanchaisleán i Co. na Mí. Clann Angla-Normannach mór le rá a bhí i muintir Phluincéid. Thug sé aghaidh ar Choláiste na nGael sa Róimh sa bhliain 1647 agus ornaíodh ina shagairt é sa bhliain 1654.  D’iarr sé cead fanacht sa Róimh chun chos ar bolg Chromail a sheachaint. Déanadh ollamh diaganta de sa bhliain 1657.

Le h-imeacht ama, laghdaigh géarleanúint na gCaitliceach agus ceapadh é ina ardeaspag ar Ard Mhacha sa bhliain 1669.  Thosaigh sé ag cur ord agus eagair ar an Eaglais a bhí i ndroch chaoi. Thóg sé scoileanna do pháistí agus don chléir chomh maith, a cheap sé a bhí aineolach i gcúrsaí diaganta. Thug sé faoi fhadhb an óil a bhí i measc an chléir ag rá, 'Let us remove this defect from an Irish priest, and he will be a saint.’

Plunkett (or Plunket) was born into an influential Anglo-Norman family on 1 November 1625 at Loughcrew, near Oldcastle, Co Meath. In 1647, he travelled to the Irish College in Rome, and was ordained a priest in 1654. To avoid Cromwellian persecution, Plunkett petitioned to remain in Rome, and in 1657 became a professor of theology.

In time anti-Catholicism eased, and in 1669 Plunkett was appointed archbishop of Armagh. He set about reorganising the ravaged Church, and built schools both for the young and for clergy whom he found 'ignorant in moral theology and controversies'. He tackled drunkenness among the clergy, writing 'Let us remove this defect from an Irish priest, and he will be a saint.'

Sa bhliain 1670, thug sé comhdháil na n-easpag le chéile i mBaile Átha Cliath agus thug sé sionaid go leor le chéile ina ard-dheoise féin. Bhí easaontas idir é fhéin agus Peter Talbot, Ardeaspag Bhaile Átha Cliath áfach, faoi cé acu a chóir a bheith mar Phríomháidh na hÉireann. Chuir sé as do na Proinsiasaigh de bharr gur thaobhaigh sé le na Doiminicigh ina n-éadan in aighneas a bhain le maoine.  

Nuair a cuireadh tús le géarleanúint na gCaitliceach arís sa bhliain 1673, b’éigean don Phluincéadach dul i bhfolach ar feadh tamaill. Dhiúltaigh sé clárú ag calafort agus fanacht ansin nó go bhfaigheadh sé bealach chun na mór-Roinne. Sa bhliain 1678 tharla tuilleadh géarleanúint ar Chaitlicigh de bharr an ‘Popish Plot,’ bréag a bhí cumtha ag fear darbh ainm Titus Oates. Gabhadh an t-Ardeaspag Talbóid agus chuaigh an Phluincéadach i bhfolach arís. Dúradh leis an Rí-Chomhairle i Londain ag an am go raibh baint aige le ionradh ón bhFrainc a phleanáil

I Nollag na bliain 1679, cuireadh an Phluincéadach i bpríosún i gCaisleán Bhaile Átha Cliath, áit ar thug sé maithiúnas don Easpag Talbóid ar leaba a bháis.  Tugadh as sin go Londain é agus ciontaíodh é le h-ardtréas i Meitheamh na bliana 1681. Ciontaíodh é le fianaise bréagach ó bheirt Phroinsiasaigh. Ba é Oilibhéar Phluincéid an mairtíreach deireanach a cuireadh chun báis ar chnoc Tyburn i Sasana ar an 1ú Iúil 1681. Crochadh é, baineadh amach a phutóga, agus déanadh ceithre chuid dó. Déanadh Oilibhéar Phluincéid Beannaithe de sa bhliain 1920 agus ornaíodh ina naomh é sa bhliain 1975, an chéad naomh Éireannach le beagnach 700 bliain.  

In 1670, he summoned an Episcopal conference in Dublin, and later held numerous synods in his own arch diocese. However, he had a long standing difference with the archbishop of Dublin, Peter Talbot, over their rival claims to be primate of Ireland. He also antagonised the Franciscans, particularly when he favored the Dominicans in a property dispute.

With the onset of new persecution in 1673, Plunkett went into hiding for a time, refusing a government edict to register at a seaport and await passage into exile. In 1678, the so-called Popish Plot concocted in England by Titus Oates led to further anti-Catholicism. Archbishop Talbot was arrested, and Plunkett again went into hiding; the privy council in London was told he had plotted a French invasion.

In December 1679, Plunkett was imprisoned in Dublin Castle, where he gave absolution to the dying Talbot. Taken to London, he was found guilty in June 1681 of high treason, largely on perjured evidence from two disaffected Franciscans. On 1 July 1681, Plunkett became the last Catholic martyr in England when he was hanged, drawn and quartered at Tyburn. He was beatified in 1920 and canonised in 1975, the first new Irish saint for almost seven hundred years.

Sliocht aistrithe ó:   http://www.irelandseye.com/irish/people/famous/oplunkett.shtm

Féach: http://www.loughcrew.com/st_oliver_plunkett.htm   

Uachtarán Nua-thofa Chonradh na Gaeilge

Tá Pádraig Mac Fhearghusa ó Chraobh Thrá Lí tofa mar Uachtarán ar Chonradh na Gaeilge.  Is Cathaoirleach ar Chraobh Thrá Lí é Mac Fhearghusa mar aon le ball gníomhach de Bhuanchoiste agus de Choiste Gnó an Chonartha le tamall maith de bhlianta. Is eagarthóir cumasach na hirise míosúla FEASTA é faoi chúram Clódhanna Teoranta, comhlacht foilseacháin an Chonartha. Go n-éirí leat sa bpost nua a Phádraig.

Pádraig Mac Fhearghusa from Craobh Thrá Lí, has been elected president of Conradh na Gaeilge for the period 2008-2009.  Mac Fhearghusa is the chairperson of Craobh Thrá Lí, as well as being an active member of Conradh na Gaeilge's permanent agus business committees, for many years.  Mac Fhearghusa is the accomplished editor of the monthly magazine Feasta, under the auspices of Clódhanna Teoranta, Conradh na Gaeilge's publishing house.

 
Coiste Átha Buí le Gaeilge:  Cathaoirleach: Antaine Ó Duinnshléibhe. Rúnaí: Simon Ó Cróinín. Cisteoir: Deasún De Faoite. Coiste: Máire Ní Dhonnchú, Nollaig Ó Maonaigh.   Teagmháil / Contact:  info@athbui.com 
Back / Siar